منظرۀ ستاره ها در
آسمان شب، یکی از دل انگیزترین مناظر طبیعت است. اما آیا می دانید ستاره ها علاوه
بر زیبایی بخشیدن به آسمان شب، Ú†Ù‡ نقش مهمی در جهان ما Ø§ÛŒÙØ§ کرده اند؟
برای پاسخ به این پرسش کاÙÛŒ است همین الان نگاهی به دور Ùˆ بر خود بیاندازید. تمامی
چیزهایی Ú©Ù‡ Ù…ÛŒ بینید از اتم ها ساخته شده اند؛ چوب به کار Ø±ÙØªÙ‡ در مبلمان چوبی،
رنگ دیوارها، سنگ های ک٠اتاق، الیا٠پارچه ای لباستان، اجزاء بدنتان Ùˆ ØØªÛŒ هوایی
Ú©Ù‡ ØªÙ†ÙØ³ Ù…ÛŒ کنید، همه Ùˆ همه از اتم ها تشکیل شده اند. اما آیا تا به ØØ§Ù„ از خود
پرسیده اید اتم ها در جهان چگونه Ø´Ú©Ù„ Ú¯Ø±ÙØªÙ‡ اند؟
اخترÙیزیکدان ها Ùˆ Ùیزیکدان های هسته ای با همکاری همدیگر پاسخ این سوال را پیدا
کرده اند:
همانطور Ú©Ù‡ Ù…ÛŒ دانید ما در طبیعت ØØ¯ÙˆØ¯ یکصد نوع اتم مختل٠داریم Ú©Ù‡ از سبک ترین
آنها یعنی هیدروژن آغاز می شود و تا اتم های سنگینی نظیر پلاتین، طلا، جیوه، سرب و
اورانیوم ادامه Ù…ÛŒ یابد. Ù…ØØ§Ø³Ø¨Ø§Øª اخترÙیزیکدان ها نشان Ù…ÛŒ دهد Ú©Ù‡ تقریباً تمامی
اتم های دو عنصر سبک اول جهان یعنی هیدروژن و هلیوم همگی در 5 دقیقه نخست پس از
Ø¢ÙØ±ÛŒÙ†Ø´ جهان Ùˆ از انرژی عظیم Ù…Ùهبانگ (بیگ بنگ) (1) Ø´Ú©Ù„ Ú¯Ø±ÙØªÙ‡ اند. این
اتم ها در کل کیهان توزیع شدند و سپس به تدریج به واسطه جاذبه گرانشی موجود بین
آنها، توده های گازی اولیه ای را که منجر به شکل گیری ستاره ها شد تشکیل دادند.
آرام آرام، چگالی و نتیجتاً دمای این توده های گازی، بیشتر و بیشتر شد تا جائیکه
دمای مرکز این توده ها به میلیون ها درجه سانتیگراد رسید. در این زمان، واکنش های
هسته ای در قلب این توده های گازی آغاز شدند و بدین ترتیب، نخستین ستاره ها در
کیهان متولد شدند.
Ø·ÛŒ واکنش های هسته ای صورت Ú¯Ø±ÙØªÙ‡ در قلب ستاره ها به تدریج هسته های اتمی هیدروژن
Ùˆ هلیوم به همدیگر جوش خورده Ùˆ Ø·ÛŒ ÙØ±Ø¢ÛŒÙ†Ø¯ همجوشی هسته ای (2)ØŒ هسته های
اتمی سنگین تر را ساختند. به عبارتی، ستاره ها همانند کوره های داغ کیهانی هستند
Ú©Ù‡ از طریق ÙØ±Ø¢ÛŒÙ†Ø¯Ù‡Ø§ÛŒ گرماهسته ای در قلب خود، اتم های سبک هیدروژن Ùˆ هلیوم را به
سایر اتم ها تبدیل کرده اند. بنابراین Ù…ÛŒ توان Ú¯ÙØª Ú©Ù‡ تقریباً تمامی اتم های
عناصری که ما در اطرا٠خود می بینیم، روزگاری در چندین میلیارد سال پیش در قلب
ستاره ها یا Ø§Ù†ÙØ¬Ø§Ø±Ù‡Ø§ÛŒ ابرنواختری ستاره ای ایجاد شده اند.
بنابراین برای درک اهمیت نقش ستاره ها در دنیای ما همین کاÙÛŒ است Ú©Ù‡ به خاطر داشته
باشیم که تمامی اتم هایی که جهان اطرا٠ما را می سازند – از اتم های نیتروژن موجود
در "دی اÙÙ† اÙÛŒ" (3) سلول های بدن ما Ú¯Ø±ÙØªÙ‡ تا اتم های کلسیم
استخوان های ما، آهن موجود در خون ما Ùˆ ØØªÛŒ هوایی Ú©Ù‡ ØªÙ†ÙØ³ میکنیم - همه Ùˆ همه
زمانی در قلب ستاره ها ساخته شده اند. به قول کارل ساگان (4)،
اخترÙیزیکدان مشهور آمریکایی، "ما از ستاره ها ساخته شده ایم".
********
پی نوشت:
1- Big
Bang
2- Nuclear
Fusion
3- DNA
4- Carl
Sagan
Ø¨Ø±Ú¯Ø±ÙØªÙ‡ از : ØµÙØÙ‡ اینترنتی اسرار کوانتومی Ø¢ÙØ±ÛŒÙ†Ø´
www.facebook.com/Quantum.Page