|
بخش دوم : جهنم و جهنميان
حقیقت عذاب جهنم
حتمی و حق بودن جهنم
وَأَمَّا إِن كَانَ مِنَ الْمُكَذِّبِينَ الضَّالِّينَ. فَنُزُلٌ مِّنْ حَمِيمٍ . وَتَصْلِيَةُ جَحِيمٍ . إِنَّ هَذَا لَهُوَ حَقُّ الْيَقِينِ
﴿واقعة92تا 95﴾
و امّا اگر از تكذيب كنندگان گمراه باشد، پس [وى را] ضيافتى از آب جوشان،
و به دوزخ در آوردن است. بىترديد، اين همان حقيقت يقينى است.
كَلَّا لَوْ تَعْلَمُونَ عِلْمَ الْيَقِينِ. لَتَرَوُنَّ الْجَحِيمَ. ثُمَّ لَتَرَوُنَّهَا عَيْنَ الْيَقِينِ ﴿تكاثر5 تا 7﴾
چنين نيست [كه مىپنداريد] اگر شما به علم يقينى مىدانستيد [كه آخرتى هست]،به يقين جهنم را مىديديد. سپس يقينا آن دوزخ را به ديدهى يقين [و لمس] مشاهده مىكرديد.
وَيَوْمَ يُعْرَضُ الَّذِينَ كَفَرُوا عَلَى النَّارِ أَلَيْسَ هَذَا بِالْحَقِّ قَالُوا بَلَى وَرَبِّنَا قَالَ فَذُوقُوا الْعَذَابَ بِمَا كُنتُمْ تَكْفُرُونَ ﴿أحقاف34﴾
و روزى كه كافران بر آتش عرضه شوند [منادى گويد:] آيا اين [آتش] حق نيست؟ گویند: چرا، به پروردگارمان سوگند{که حق است}. گوید: پس به سزای اینکه انکار می کردید عذاب را بچشید.
جهنم جلوه غضب و خشم خداوند
أُوْلَئِكَ جَزَآؤُهُمْ أَنَّ عَلَيْهِمْ لَعْنَةَ اللّهِ وَالْمَلآئِكَةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ.خَالِدِينَ فِيهَا لاَ يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذَابُ وَلاَ هُمْ يُنظَرُونَ ﴿آلعمران87و 88﴾
آنان سزايشان اين است كه لعنت خدا و فرشتگان و مردم، همگي بر آنهاست. جاودانه در آن بمانند و نه عذاب از آنها كاسته شود و نه مهلت يابند.
أَفَمَنِ اتَّبَعَ رِضْوَانَ اللّهِ كَمَن بَاء بِسَخْطٍ مِّنَ اللّهِ وَمَأْوَاهُ جَهَنَّمُ وَبِئْسَ الْمَصِيرُ ﴿آلعمران162﴾
پس آيا كسي كه در طلب رضاي خداست همانند كسي است كه دچار خشم خدا شده و جاي او جهنّم است؟ و بد سر انجامي است.
خداست که میداند اهل جهنم چه کسانیاند
ثُمَّ لَنَحْنُ أَعْلَمُ بِالَّذِينَ هُمْ أَوْلَى بِهَا صِلِيًّا ﴿مريم70﴾
آنگاه ما كساني را كه براي سوختن در آتش سزاوارترند بهتر ميشناسيم.
حتمى بودن ورود همگان به جهنّم و نجات يافتن اهل تقوا از آن
... وَتَمَّتْ كَلِمَةُ رَبِّكَ لأَمْلأنَّ جَهَنَّمَ مِنَ الْجِنَّةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ ﴿هود119﴾
... و سخن پروردگارت بر اين رفته است كه حتماً جهنم را از جنّ و انس يكسره پر خواهم كرد.
وَلَوْ شِئْنَا لَآتَيْنَا كُلَّ نَفْسٍ هُدَاهَا وَلَكِنْ حَقَّ الْقَوْلُ مِنِّي لَأَمْلَأَنَّ جَهَنَّمَ مِنَ الْجِنَّةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ ﴿سجدة13﴾
و اگر مىخواستيم، به هر كسى [از روى جبر] هدايتش را مىداديم، ليكن اين سخن از جانب من حتمى شده است كه به يقين جهنم را از همه جنّيان و آدميان آكنده سازم.
قَالَ اخْرُجْ مِنْهَا مَذْؤُومًا مَّدْحُورًا لَّمَن تَبِعَكَ مِنْهُمْ لأَمْلأنَّ جَهَنَّمَ مِنكُمْ أَجْمَعِينَ ﴿أعراف18﴾
فرمود: نكوهيده و مطرود از آن [مقام] بيرون شو كه هر كس از آنان تو را پيروي كند، بيترديد جهنّم را از همه شما پر خواهم كرد.
وَإِن مِّنكُمْ إِلَّا وَارِدُهَا كَانَ عَلَى رَبِّكَ حَتْمًا مَّقْضِيًّا ثُمَّ نُنَجِّي الَّذِينَ اتَّقَوا وَّنَذَرُ الظَّالِمِينَ فِيهَا جِثِيًّا
﴿مريم71و72﴾
و همه شما بدون استثنا وارد جهنم ميشويد كه اين كار بر خداي تو حتمي و قطعي است. سپس كساني را كه تقوا پيشه كردند نجات ميدهيم و ظالمان را به زانو درآمده در آن رها ميكنيم.
سوگند خداوند به پُر نمودن جهنّم، از مجرمان جنّ و انس
وَلَقَدْ ذَرَأْنَا لِجَهَنَّمَ كَثِيرًا مِّنَ الْجِنِّ وَالإِنسِ لَهُمْ قُلُوبٌ لاَّ يَفْقَهُونَ بِهَا وَلَهُمْ أَعْيُنٌ لاَّ يُبْصِرُونَ بِهَا وَلَهُمْ آذَانٌ لاَّ يَسْمَعُونَ بِهَا أُوْلَئِكَ كَالأَنْعَامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ أُوْلَئِكَ هُمُ الْغَافِلُونَ ﴿أعراف179﴾
همانا بسياري از جنيان و آدميان را [گويي] براي دوزخ آفريدهايم، [چرا كه] دلهايي دارند كه با آن فهم نميكنند و چشمهايي دارند كه با آن نميبينند، و گوشهايي دارند كه با آن نميشنوند. آنها چون چهارپايانند بلكه گمراهترند، و آنان غافلانند.
... وَتَمَّتْ كَلِمَةُ رَبِّكَ لأَمْلأنَّ جَهَنَّمَ مِنَ الْجِنَّةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ ﴿هود119﴾
... و سخن پروردگارت بر اين رفته است كه حتماً جهنم را از جنّ و انس يكسره پر خواهم كرد.
وَكَذَلِكَ أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ قُرْآنًا عَرَبِيًّا لِّتُنذِرَ أُمَّ الْقُرَى وَمَنْ حَوْلَهَا وَتُنذِرَ يَوْمَ الْجَمْعِ لَا رَيْبَ فِيهِ فَرِيقٌ فِي الْجَنَّةِ وَفَرِيقٌ فِي السَّعِيرِ ﴿شورى7﴾
و بدين سان قرآن عربى را به تو وحى كرديم تا اهل مكه و هر كه را پيرامون آن است بيم دهى و از روز گرد آمدن [خلق] كه ترديدى در آن نيست بترسانى كه گروهى در بهشت و گروهى در دوزخند.
وَلَوْ شِئْنَا لَآتَيْنَا كُلَّ نَفْسٍ هُدَاهَا وَلَكِنْ حَقَّ الْقَوْلُ مِنِّي لَأَمْلَأَنَّ جَهَنَّمَ مِنَ الْجِنَّةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ ﴿سجدة13﴾
و اگر مىخواستيم، به هر كسى [از روى جبر] هدايتش را مىداديم، ليكن اين سخن از جانب من حتمى شده است كه به يقين جهنم را از همه جنّيان و آدميان آكنده سازم.
جهنّم ، فراتر از ادراك آدميان است
وَمَا أَدْرَاكَ مَا سَقَرُ ﴿مدثر27﴾
و تو چه مىدانى كه "سقر"چيست؟
فَأُمُّهُ هَاوِيَةٌ وَمَا أَدْرَاكَ مَا هِيَهْ ﴿قارعة9و 10﴾
پس جايگاهش هاويه است. و تو چه مىدانى آن چيست؟
كَلَّا لَيُنبَذَنَّ فِي الْحُطَمَةِ وَمَا أَدْرَاكَ مَا الْحُطَمَةُ ﴿همزة4و 5﴾
چنين نيست [كه مىپندارد]، حتما در آتشى شكننده افكنده شود. و تو چه مىدانى آتش شكننده چيست؟
جهنم برای کسانی که بتوانند آن را ببینند ، ظاهر میگردد
وَبُرِّزَتِ الْجَحِيمُ لِمَن يَرَى. فَأَمَّا مَن طَغَى. وَآثَرَ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا. فَإِنَّ الْجَحِيمَ هِيَ الْمَأْوَى. وَأَمَّا مَنْ خَافَ مَقَامَ رَبِّهِ وَنَهَى النَّفْسَ عَنِ الْهَوَى ﴿نازعات36تا 40﴾
و دوزخ براى هر كسى ببيند ظاهر گردد. پس اما آن كه سركشى كرد، و زندگى پستتر را برگزيد،پس همانا دوزخ جايگاه اوست.
جهنم از هم اکنون و از همین دنیا آماده و مهیاست
كَلَّا لَوْ تَعْلَمُونَ عِلْمَ الْيَقِينِ. لَتَرَوُنَّ الْجَحِيمَ ﴿تكاثر5 و 6﴾
چنين نيست [كه مىپنداريد] اگر شما به علم يقينى مىدانستيد [كه آخرتى هست]، به يقين جهنم را مىديديد.
وَإِن كُنتُمْ فِي رَيْبٍ مِّمَّا نَزَّلْنَا عَلَى عَبْدِنَا فَأْتُواْ بِسُورَةٍ مِّن مِّثْلِهِ وَادْعُواْ شُهَدَاءكُم مِّن دُونِ اللّهِ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ فَإِن لَّمْ تَفْعَلُواْ وَلَن تَفْعَلُواْ فَاتَّقُواْ النَّارَ الَّتِي وَقُودُهَا النَّاسُ وَالْحِجَارَةُ أُعِدَّتْ لِلْكَافِرِينَ ﴿بقرة23و24﴾
و اگر در آنچه بر بندهي خويش نازل كردهايم شك داريد، سورهاي مانند آن بياوريد و شاهدان خود را غير از خدا فراخوانيد اگر راست ميگوييد.پس اگر نكرديد و هرگز نخواهيد كرد، از آتشي كه هيمه آن مردمان و سنگهاست برحذر باشيد كه براي كفار مهيّا شده است.
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ لاَ تَأْكُلُواْ الرِّبَا أَضْعَافًا مُّضَاعَفَةً وَاتَّقُواْ اللّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ. وَاتَّقُواْ النَّارَ الَّتِي أُعِدَّتْ لِلْكَافِرِينَ ﴿آلعمران130و 131﴾
اي مؤمنان! ربا را چند برابر مخوريد، و از خدا بترسيد تا رستگار شويد. و از آتشي كه براي كافران آماده شده پروا كنيد.
إِنَّ الَّذِينَ يَأْكُلُونَ أَمْوَالَ الْيَتَامَى ظُلْمًا إِنَّمَا يَأْكُلُونَ فِي بُطُونِهِمْ نَارًا وَسَيَصْلَوْنَ سَعِيرًا ﴿نساء10﴾
بيگمان، كساني كه اموال يتيمان را به ستم ميخورند جز آتشي در شكمهاي خود فرو نميبرند، و به زودي در آتشي افروخته وارد خواهند شد.
وَمِنْهُم مَّن يَقُولُ ائْذَن لِّي وَلاَ تَفْتِنِّي أَلاَ فِي الْفِتْنَةِ سَقَطُواْ وَإِنَّ جَهَنَّمَ لَمُحِيطَةٌ بِالْكَافِرِينَ ﴿توبة49﴾
و از آنها كسي است كه ميگويد: مرا اجازه ده [كه بمانم] و در فتنهام مينداز. آگاه باش كه آنان در فتنه افتادهاند و بيترديد جهنّم بر كافران احاطه دارد.
... إِنَّا أَعْتَدْنَا لِلظَّالِمِينَ نَارًا أَحَاطَ بِهِمْ سُرَادِقُهَا وَإِن يَسْتَغِيثُوا يُغَاثُوا بِمَاء كَالْمُهْلِ يَشْوِي الْوُجُوهَ بِئْسَ الشَّرَابُ وَسَاءتْ مُرْتَفَقًا ﴿كهف29﴾
... ما براي ستمگران آتشي آماده كردهايم كه سراپردههاي آن ايشان را احاطه كند و اگر فريادرسي خواهند، به آبي چون مس گداخته كه چهرهها را بريان ميكند فريادرسي شوند، كه بد نوشيدني و بد جايگاهي است!
أَفَحَسِبَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَن يَتَّخِذُوا عِبَادِي مِن دُونِي أَوْلِيَاء إِنَّا أَعْتَدْنَا جَهَنَّمَ لِلْكَافِرِينَ نُزُلًا ﴿كهف102﴾
آيا كساني كه كافر شدند پنداشتهاند كه ميتوانند به جاي من بندگانم را سرپرست بگيرند؟ ما جهنم را براي پذيرايي كافران آماده كردهايم.
بَلْ كَذَّبُوا بِالسَّاعَةِ وَأَعْتَدْنَا لِمَن كَذَّبَ بِالسَّاعَةِ سَعِيرًا ﴿فرقان11﴾
بلكه آنها رستاخيز را تكذيب كردند، و براي هر كه رستاخيز را دروغ خواند، آتش افروخته آماده كردهايم.
وَبُرِّزَتِ الْجَحِيمُ لِلْغَاوِينَ ﴿شعراء91﴾
و جهنم براى گمراهان نمايان شود.
إِنَّ اللَّهَ لَعَنَ الْكَافِرِينَ وَأَعَدَّ لَهُمْ سَعِيرًا ﴿أحزاب64﴾
به يقين، خدا كافران را لعنت كرده و براى آنها آتشى برافروخته آماده كرده است.
وَمَن لَّمْ يُؤْمِن بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ فَإِنَّا أَعْتَدْنَا لِلْكَافِرِينَ سَعِيرًا ﴿فتح13﴾
و هر كس به خدا و پيامبر او ايمان نياورد، [بداند كه] ما براى كافران آتشى سوزان آماده كردهايم.
وَيُعَذِّبَ الْمُنَافِقِينَ وَالْمُنَافِقَاتِ وَالْمُشْرِكِينَ وَالْمُشْرِكَاتِ الظَّانِّينَ بِاللَّهِ ظَنَّ السَّوْءِ عَلَيْهِمْ دَائِرَةُ السَّوْءِ وَغَضِبَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ وَلَعَنَهُمْ وَأَعَدَّ لَهُمْ جَهَنَّمَ وَسَاءتْ مَصِيرًا ﴿فتح6﴾
و [تا] مردان و زنان نفاق پيشه و مردان و زنان مشرك را كه به خدا سوءظن دارند، عذاب كند. حوادث بد زمانه بر آنها باد، و خدا بر ايشان خشم گرفته و لعنتشان كرده و جهنم را براى آنها آماده كرده و چه بد سر انجامى است.
وَلَقَدْ زَيَّنَّا السَّمَاء الدُّنْيَا بِمَصَابِيحَ وَجَعَلْنَاهَا رُجُومًا لِّلشَّيَاطِينِ وَأَعْتَدْنَا لَهُمْ عَذَابَ السَّعِيرِ ﴿ملك5﴾
و همانا آسمان نزديكتر را با چراغهايى زينت داديم و آنها را مايهى راندن شياطين قرار داديم، و براى آنها عذاب آتش فروزان آماده كردهايم.
إِنَّا أَعْتَدْنَا لِلْكَافِرِينَ سَلَاسِلَا وَأَغْلَالًا وَسَعِيرًا ﴿إنسان4﴾
بىگمان، ما براى كافران زنجيرها و بندها و شعلههاى سوزان آماده كردهايم.
إِنَّ جَهَنَّمَ كَانَتْ مِرْصَادًا ﴿نبأ21﴾
بىترديد دوزخ كمينگاهى شود،
وَبُرِّزَتِ الْجَحِيمُ لِمَن يَرَى ﴿نازعات36﴾
و دوزخ براى هر كسى ببيند ظاهر گردد.
آتش جهنّم، سوزاننده درون و جان آدمى
نَارُ اللَّهِ الْمُوقَدَةُ. الَّتِي تَطَّلِعُ عَلَى الْأَفْئِدَةِ ﴿همزة6 و 7﴾
آتش برافروخته الهى است، آتشى كه بر دلها افتد و زبانه كشد.
عذاب این جهان ، مقدمهای برای عذاب آخرت
وَأَمَّا الَّذِينَ فَسَقُوا فَمَأْوَاهُمُ النَّارُ كُلَّمَا أَرَادُوا أَن يَخْرُجُوا مِنْهَا أُعِيدُوا فِيهَا وَقِيلَ لَهُمْ ذُوقُوا عَذَابَ النَّارِ الَّذِي كُنتُم بِهِ تُكَذِّبُونَ وَلَنُذِيقَنَّهُمْ مِنَ الْعَذَابِ الْأَدْنَى دُونَ الْعَذَابِ الْأَكْبَرِ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ ﴿سجدة20 و 21﴾
و اما كسانى كه نافرمانى كردند، جايگاهشان آتش است. هر بار كه بخواهند از آن بيرون بيايند به درون آن بازگردانده مىشوند و به آنها گفته مىشود: بچشيد عذاب آتشى را كه دروغش مىپنداشتيد. و قطعاً پيش از عذاب بزرگتر، از عذاب نزديكتر [اين دنيا] به آنها مىچشانيم، شايد كه آنها [به خدا] بازگردند.
عذاب جهنم ، بشارتی برای گناهکاران
وَيْلٌ لِّكُلِّ أَفَّاكٍ أَثِيمٍ يَسْمَعُ آيَاتِ اللَّهِ تُتْلَى عَلَيْهِ ثُمَّ يُصِرُّ مُسْتَكْبِرًا كَأَن لَّمْ يَسْمَعْهَا فَبَشِّرْهُ بِعَذَابٍ أَلِيمٍ
﴿جاثية7و 8﴾
واى بر هر دروغزن گناه پيشه، [كه] آيات خدا را كه بر او خوانده مىشود مىشنود، سپس به گردنكشى پاى مىفشارد، چنان كه گويى آن را نشنيده است، پس او را به عذابى دردآور بشارت ده.
وَإِذَا قُرِئَ عَلَيْهِمُ الْقُرْآنُ لَا يَسْجُدُونَ. بَلِ الَّذِينَ كَفَرُواْ يُكَذِّبُونَ. وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا يُوعُونَ فَبَشِّرْهُم بِعَذَابٍ أَلِيمٍ ﴿انشقاق21تا 24﴾
و چون قرآن بر آنها خوانده شود سجده نمىكنند؟ نه، بلكه كافران [همواره] تكذيب مىكنند.و خدا بهتر داند كه در خاطر چه دارند. پس به عذاب دردناكى بشارتشان ده.
پر شدن جهنّم، از شيطان و پيروانش
قَالَ إِنَّكَ مِنَ المُنظَرِينَ.قَالَ فَبِمَا أَغْوَيْتَنِي لأَقْعُدَنَّ لَهُمْ صِرَاطَكَ الْمُسْتَقِيمَ .ثُمَّ لآتِيَنَّهُم مِّن بَيْنِ أَيْدِيهِمْ وَمِنْ خَلْفِهِمْ وَعَنْ أَيْمَانِهِمْ وَعَن شَمَآئِلِهِمْ وَلاَ تَجِدُ أَكْثَرَهُمْ شَاكِرِين.قَالَ اخْرُجْ مِنْهَا مَذْؤُومًا مَّدْحُورًا لَّمَن تَبِعَكَ مِنْهُمْ لأَمْلأنَّ جَهَنَّمَ مِنكُمْ أَجْمَعِينَ ﴿أعراف15تا 18﴾
(شیطان)گفت: مرا تا روزي كه [مردم] برانگيخته ميشوند مهلت ده. گفت: همانا تو از مهلت يافتگاني. گفت: پس به خاطر اين كه مرا به بيراهه افكندي، من هم براي [گمراهي] آنها حتماً بر سر راه راست تو خواهم نشست. آنگاه از پيش روي و پشت سرشان و از طرف راست و چپشان به سراغ آنها ميآيم، و اكثرشان را سپاسگزار نخواهي يافت. فرمود: نكوهيده و مطرود از آن [مقام] بيرون شو كه هر كس از آنان تو را پيروي كند، بيترديد جهنّم را از همه شما پر خواهم كرد.
وَإِذْ قُلْنَا لِلْمَلآئِكَةِ اسْجُدُواْ لآدَمَ فَسَجَدُواْ إَلاَّ إِبْلِيسَ قَالَ أَأَسْجُدُ لِمَنْ خَلَقْتَ طِينًا قَالَ أَرَأَيْتَكَ هَذَا الَّذِي كَرَّمْتَ عَلَيَّ لَئِنْ أَخَّرْتَنِ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ لأَحْتَنِكَنَّ ذُرِّيَّتَهُ إَلاَّ قَلِيلاً .قَالَ اذْهَبْ فَمَن تَبِعَكَ مِنْهُمْ فَإِنَّ جَهَنَّمَ جَزَآؤُكُمْ جَزَاء مَّوْفُورًا ﴿إسراء61تا 63﴾
و هنگامي كه به فرشتگان گفتيم: براي آدم سجده كنيد. پس همه سجده كردند، جز ابليس كه گفت: آيا كسي را كه از گل آفريدهاي سجده كنم؟ گفت: به من بگو، آيا اين همان است كه بر من برتري دادي؟ اگر تا روز قيامت مهلتم دهي، قطعا نسل او را افسار ميزنم جز اندكي را. گفت: برو، هر كس از آنان تو را پيروي كند، مسلما جهنم سزايتان خواهد بود كه سزايي تمام است.
قَالَ فَالْحَقُّ وَالْحَقَّ أَقُولُ لَأَمْلَأَنَّ جَهَنَّمَ مِنكَ وَمِمَّن تَبِعَكَ مِنْهُمْ أَجْمَعِينَ ﴿ص84و 85﴾
فرمود حق [از من] است و حق را مىگويم هرآينه جهنم را از تو و از هر كس از آنان كه تو را پيروى كند از همگىشان خواهم انباشت.
فَأَمَّا الَّذِينَ شَقُواْ فَفِي النَّارِ لَهُمْ فِيهَا زَفِيرٌ وَشَهِيقٌ خَالِدِينَ فِيهَا مَا دَامَتِ السَّمَاوَاتُ وَالأَرْضُ إِلاَّ مَا شَاء رَبُّكَ إِنَّ رَبَّكَ فَعَّالٌ لِّمَا يُرِيدُ ﴿هود106و 107﴾
اما كساني كه تيرهبخت شدند، برايشان در آتش ضجّه و ناله است.تا آسمانها و زمين برپاست در آن ماندگار خواهند بود، مگر آن كه پروردگار تو بخواهد، كه بيترديد خداي تو هر چه را خواهد كننده است.
برخی از نامهای جهنم
جحیم
وَالَّذِينَ كَفَرُواْ وَكَذَّبُواْ بِآيَاتِنَا أُوْلَئِكَ أَصْحَابُ الْجَحِيمِ ﴿مائدة10﴾
و كساني كه كافر شدند و آيات ما را تكذيب نمودند، آنها اهل دوزخند.
لظی
كَلَّا إِنَّهَا لَظَى نَزَّاعَةً لِّلشَّوَى ﴿معارج15و 16﴾
نه، هرگز [نجاتى در كار نيست]. همانا آن آتشى شعلهور است.بركنندهى پوست سر و اندام است.
سقر(آتش داغ)
مَا سَلَكَكُمْ فِي سَقَرَ ﴿مدثر42﴾
[به آنها مىگويند:] چه چيز شما را به "سقر" كشانيد؟ گويند: ما از نمازگزاران نبوديم. و بينوايان را غذا نمىداديم. و با آنها كه باطل مىبافتند هم آواز مىشديم. و همواره روز جزا را تكذيب مىكرديم.
حطمه
وَمَا أَدْرَاكَ مَا الْحُطَمَةُ ﴿همزة5﴾
و تو چه مىدانى آتش شكننده چيست؟
هاویه( آتش سوزان)
وَأَمَّا مَنْ خَفَّتْ مَوَازِينُهُ.فَأُمُّهُ هَاوِيَةٌ.وَمَا أَدْرَاكَ مَاهِيَهْ.نَارٌ حَامِيَةٌ ﴿قارعة8 تا 11﴾
و اما آنكه وزنه اعمالش سبك شود، پس جايگاهش هاويه است. و تو چه مىدانى آن چيست؟ آتشى سوزنده است.
سعیر
كُتِبَ عَلَيْهِ أَنَّهُ مَن تَوَلَّاهُ فَأَنَّهُ يُضِلُّهُ وَيَهْدِيهِ إِلَى عَذَابِ السَّعِيرِ ﴿حج4﴾
بر وي (شيطان) مقرر شده كه هر كس او را ولي بگيرد بيترديد او را گمراه كند و به عذاب آتش بكشاند.
جهنم
(این نام 77 بار در قرآن آمده)
نار (آتش) از نامهاى جهنّم
فَاِن لَم تَفعَلوا ولَن تَفعَلوا فَاتَّقوا النّارَ الَّتى وقودُهَا النّاسُ والحِجارَةُ اُعِدَّت لِلكـفِرين.بقره(2)24، بقره(2) 39 و 80 و 81 و 126 و 167 و 175 و 201 و 217 و 221 و 257 و 275؛ آلعمران(3) 10 و 16 و 24 و 103 و 116 و 131و 151 و 185 و 191 و 192؛ نساء(4) 14 و 30 و 56 و 145؛ مائده(5) 29 و 37 و 72؛ انعام(6) 27 و 128؛ اعراف(7)36 و 38 و 44 و 47 و 50؛ انفال(8) 14؛ توبه(9) 17؛ يونس(10) 8 و 27؛ هود(11) 16 و 17 و 98 و 106 و 113؛ رعد(13) 5 و 35؛ ابراهيم(14) 30 و 50؛ نحل(16) 62؛ كهف(18) 29 و 53؛ انبياء(21) 39؛ حج(22) 72؛ مؤمنون(23) 104؛ نور(24)57؛ نمل(27) 90؛ قصص(28) 41؛ عنكبوت(29) 25؛ سجده(32) 20؛ احزاب(33) 66؛ سبأ(34) 42؛ ص(38) 27 و 59 و 61 و 64؛ زمر(39) 8 و 16 و 19؛ غافر(40) 6 و 41 و 43 و 46 و 47 و 49 و 72؛ فصلت(41) 19 و24 و28 و40؛ جاثيه(45) 34؛ احقاف(46) 20 و 34؛ محمد(47) 12 و 15؛ ذاريات(51) 13؛ طور(52) 13 و 14؛ قمر(54) 48؛ واقعه(56) 71؛ حديد(57)15؛ مجادله(58) 17؛ حشر(59) 3 و 17 و 20؛ تغابن(64) 10؛ تحريم(66) 6 و10؛ نوح(71) 25؛ جن(72)23؛ مدثر(74) 31؛ اعلى(87) 12؛ غاشيه(88) 4؛ بلد(90) 20؛ ليل(92) 14؛ بينه(98) 6؛ قارعه(101) 11؛ همزه(104) 6؛ مسد(111) 3
توصیفات جهنم
آتش دوزخ، مستمرّ و بدون انقطاع
سَأُصْلِيهِ سَقَرَ وَمَا أَدْرَاكَ مَا سَقَرُ لَا تُبْقِي وَلَا تَذَرُ ﴿مدثر26 تا28﴾
زودا كه او را به "سقر" درآورم. و تو چه مىدانى كه "سقر" چيست؟ نه باقى مىگذارد و نه رها مىكند.
وَيْلٌ يوْمَئِذٍ لِّلْمُكَذِّبِينَ انطَلِقُوا إِلَى مَا كُنتُم بِهِ تُكَذِّبُونَ.انطَلِقُوا إِلَى ظِلٍّ ذِي ثَلَاثِ شُعَبٍ لَا ظَلِيلٍ وَلَا يُغْنِي مِنَ اللَّهَبِ ﴿مرسلات28تا 31﴾
واى در آن روز بر تكذيب كنندگان! برويد به سوى همان چيزى كه تكذيبش مىكرديد. به سوى دودى سه شاخه به راه افتيد.نه سايبان است و نه از لهيب آتش باز مىدارد. .
آتش دوزخ، فراخواننده حقگريزان
إِذَا رَأَتْهُم مِّن مَّكَانٍ بَعِيدٍ سَمِعُوا لَهَا تَغَيُّظًا وَزَفِيرًا ﴿فرقان12﴾
چون دوزخ آنها را از فاصلهاي دور ببيند، خشم و خروشي از آن ميشنوند.
يَوْمَ نَقُولُ لِجَهَنَّمَ هَلِ امْتَلَأْتِ وَتَقُولُ هَلْ مِن مَّزِيدٍ ﴿ق30﴾
آن روز به جهنم گوييم: آيا پر شدى؟ و گويد: آيا افزون [بر اين] هم هست؟
كَلَّا إِنَّهَا لَظَى. نَزَّاعَةً لِّلشَّوَى. تَدْعُو مَنْ أَدْبَرَ وَتَوَلَّى ﴿معارج15 تا 17﴾
نه، هرگز [نجاتى در كار نيست]. همانا آن آتشى شعلهور است. بركنندهى پوست سر و اندام است.فرا مىخواند هر كه را پشت كرده و [از دعوت حق] روى برتافته.
آتش جهنم، شعله برافروخته الهی
وَمَا أَدْرَاكَ مَا الْحُطَمَةُ.نَارُ اللَّهِ الْمُوقَدَةُ الَّتِي تَطَّلِعُ عَلَى الْأَفْئِدَةِ. إِنَّهَا عَلَيْهِم مُّؤْصَدَةٌ فِي عَمَدٍ مُّمَدَّدَةٍ
﴿همزة5تا 9﴾
و تو چه مىدانى آتش شكننده چيست؟ آتش برافروخته الهى است، آتشى كه بر دلها افتد و زبانه كشد. اين آتش بر آنها سرپوش است [و راه گريز ندارد]. در ستونهايى است كشيده شده.
کافران خود هیزم آتش جهنماند
إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُواْ لَن تُغْنِيَ عَنْهُمْ أَمْوَالُهُمْ وَلاَ أَوْلاَدُهُم مِّنَ اللّهِ شَيْئًا وَأُولَئِكَ هُمْ وَقُودُ النَّارِ ﴿آلعمران10﴾
كساني كه كافر شدند، اموال و فرزندانشان به هيچ روي آنها را از [عذاب] خدا باز ندارد و آنان خود هيمه دوزخند.
وَإِن كُنتُمْ فِي رَيْبٍ مِّمَّا نَزَّلْنَا عَلَى عَبْدِنَا فَأْتُواْ بِسُورَةٍ مِّن مِّثْلِهِ وَادْعُواْ شُهَدَاءكُم مِّن دُونِ اللّهِ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ فَإِن لَّمْ تَفْعَلُواْ وَلَن تَفْعَلُواْ فَاتَّقُواْ النَّارَ الَّتِي وَقُودُهَا النَّاسُ وَالْحِجَارَةُ أُعِدَّتْ لِلْكَافِرِينَ ﴿بقرة23و24﴾
و اگر در آنچه بر بندهي خويش نازل كردهايم شك داريد، سورهاي مانند آن بياوريد و شاهدان خود را غير از خدا فراخوانيد اگر راست ميگوييد. پس اگر نكرديد و هرگز نخواهيد كرد، از آتشي كه هيمه آن مردمان و سنگهاست برحذر باشيد كه براي كفار مهيّا شده است.
وصف درخت زقُوم در جهنم
أَذَلِكَ خَيْرٌ نُّزُلًا أَمْ شَجَرَةُ الزَّقُّومِ.إِنَّا جَعَلْنَاهَا فِتْنَةً لِّلظَّالِمِينَ.إِنَّهَا شَجَرَةٌ تَخْرُجُ فِي أَصْلِ الْجَحِيمِ.طَلْعُهَا كَأَنَّهُ رُؤُوسُ الشَّيَاطِينِ.فَإِنَّهُمْ لَآكِلُونَ مِنْهَا فَمَالِؤُونَ مِنْهَا الْبُطُونَ.ثُمَّ إِنَّ لَهُمْ عَلَيْهَا لَشَوْبًا مِّنْ حَمِيمٍ. ثُمَّ إِنَّ مَرْجِعَهُمْ لَإِلَى الْجَحِيمِ. ﴿صافات62تا 68﴾
آيا اين براى پذيرايى بهتر است يا درخت زقُوم؟ همانا ما آن [درخت] را براى ستمگران، عذاب قرار دادهايم.[و] آن درختى است كه در اعماق جهنم مىرويد. ميوهاش گويى سرهاى ديوان است. پس [دوزخيان] حتما از آن مىخورند و شكمها را از آن پر مىكنند. سپس براى ايشان بر روى آن [زقوم] مخلوطى از آب جوشان است. سپس بازگشتشان بىگمان به جانب آتش دوزخ است.
إِنَّ شَجَرَةَ الزَّقُّومِ طَعَامُ الْأَثِيمِ.كَالْمُهْلِ يَغْلِي فِي الْبُطُونِ.كَغَلْيِ الْحَمِيمِ.خُذُوهُ فَاعْتِلُوهُ إِلَى سَوَاء الْجَحِيمِ.ثُمَّ صُبُّوا فَوْقَ رَأْسِهِ مِنْ عَذَابِ الْحَمِيمِ.ذُقْ إِنَّكَ أَنتَ الْعَزِيزُ الْكَرِيمُ .إِنَّ هَذَا مَا كُنتُم بِهِ تَمْتَرُونَ ﴿دخان 43تا 50﴾
مسلما درخت زقوم، خوراك گناه پيشه است. مانند مس گداخته است كه در شكمها مىجوشد، مانند جوشيدن آب جوشان. [ندا آيد:] او را بگيريد و به ميان دوزخ بكشانيد. آنگاه روى سرش از عذاب آب جوشان بريزيد. بچش كه تو [به خيال خود] همان نيرومند گرامى هستى. البته اين همان است كه به آن شك مىكرديد.
َلآكِلُونَ مِن شَجَرٍ مِّن زَقُّومٍ.فَمَالِؤُونَ مِنْهَا الْبُطُونَ.﴿واقعة52و 53﴾
قطعا از درختى كه از زقّوم است خواهيد خورد.كه شكمها از آن پر مىكنيد.
نوشیدنیهای جهنمیان
مِّن وَرَآئِهِ جَهَنَّمُ وَيُسْقَى مِن مَّاء صَدِيدٍ يَتَجَرَّعُهُ وَلاَ يَكَادُ يُسِيغُهُ وَيَأْتِيهِ الْمَوْتُ مِن كُلِّ مَكَانٍ وَمَا هُوَ بِمَيِّتٍ وَمِن وَرَآئِهِ عَذَابٌ غَلِيظٌ ﴿إبراهيم16و 17﴾
از پشت سرش جهنم است، و از آب چرك و خونش مينوشانند. آن را جرعه جرعه مينوشد و نميتواند آن را فرو برد، و مرگ از هر طرف به سويش ميآيد اما مردني نيست، و عذابي سنگين به دنبال دارد.
هَذَا وَإِنَّ لِلطَّاغِينَ لَشَرَّ مَآبٍ جَهَنَّمَ يَصْلَوْنَهَا فَبِئْسَ الْمِهَادُ هَذَا فَلْيَذُوقُوهُ حَمِيمٌ وَغَسَّاقٌ وَآخَرُ مِن شَكْلِهِ أَزْوَاجٌ ﴿ص55تا 58﴾
اين است [حال بهشتيان] و [امّا] براى طغيانگران واقعا بدترين سرانجام است. جهنم كه به آن در مىآيند، و بد آرامگاهى است. اين آب جوشان و چركاب است كه بايد آن را بچشند. و از همين گونه، انواع ديگر [عذابها].
هَلْ أَتَاكَ حَدِيثُ الْغَاشِيَةِ.وُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ خَاشِعَة. عَامِلَةٌ نَّاصِبَةٌ تَصْلَى نَارًا حَامِيَةً تُسْقَى مِنْ عَيْنٍ آنِيَةٍ لَّيْسَ لَهُمْ طَعَامٌ إِلَّا مِن ضَرِيعٍ. لَا يُسْمِنُ وَلَا يُغْنِي مِن جُوعٍ ﴿غاشية1تا 7﴾
آيا خبر آن بلاى فراگير به تو رسيده است؟ چهرههايى در آن روز ذلت بارند. عمل [بيهوده] كرده و رنج [آخرت] بردهاند. [ناچار] به آتشى سوزان در آيند. از چشمهاى داغ نوشانده شوند. طعامى جز از خار تلخ ندارند كه نه فربه كند و نه گرسنگى زدايد.
فاصله نزديك جهنّم و بهشت
يَوْمَ يَقُولُ الْمُنَافِقُونَ وَالْمُنَافِقَاتُ لِلَّذِينَ آمَنُوا انظُرُونَا نَقْتَبِسْ مِن نُّورِكُمْ قِيلَ ارْجِعُوا وَرَاءكُمْ فَالْتَمِسُوا نُورًا فَضُرِبَ بَيْنَهُم بِسُورٍ لَّهُ بَابٌ بَاطِنُهُ فِيهِ الرَّحْمَةُ وَظَاهِرُهُ مِن قِبَلِهِ الْعَذَابُ. يُنَادُونَهُمْ أَلَمْ نَكُن مَّعَكُمْ قَالُوا بَلَى وَلَكِنَّكُمْ فَتَنتُمْ أَنفُسَكُمْ وَتَرَبَّصْتُمْ وَارْتَبْتُمْ وَغَرَّتْكُمُ الْأَمَانِيُّ حَتَّى جَاء أَمْرُ اللَّهِ وَغَرَّكُم بِاللَّهِ الْغَرُورُ
﴿حديد13و 14﴾
آن روز كه مردان و زنان منافق به كسانى كه ايمان آوردهاند گويند: نظرى به ما بيفكنيد تا از نورتان فروغى برگيريم. گفته شود: به پشت سرتان [دنيا] بازگرديد و از آن جا نورى بطلبيد. آنگاه ميان آنها ديوارى زده شود كه آن را درى است كه اندرون آن رحمت است و بيرونش روى به عذاب دارد. [منافقان] آنها را ندا دهند: آيا ما با شما نبوديم؟ مىگويند: چرا، ولى شما خود را در فتنه و گرفتارى افكنديد و به انتظار نشستيد و ترديد كرديد و آرزوها شما را فريفت، تا فرمان خدا [و مرگتان] فرا رسيد و فريبكار، شما را در بارهى خدا فريفت.
إِلَّا أَصْحَابَ الْيَمِينِ. فِي جَنَّاتٍ يَتَسَاءلُونَ . عَنِ الْمُجْرِمِينَ . مَا سَلَكَكُمْ فِي سَقَرَ. قَالُوا لَمْ نَكُ مِنَ الْمُصَلِّينَ. وَلَمْ نَكُ نُطْعِمُ الْمِسْكِينَ.وَكُنَّا نَخُوضُ مَعَ الْخَائِضِينَ. وَكُنَّا نُكَذِّبُ بِيَوْمِ الدِّينِ ﴿مدثر39 تا46﴾
مگر اهل سعادت، [كه اعمال بد ندارند] كه در بهشتها [نشسته] از هم مىپرسند. دربارهى مجرمان.[به آنها مىگويند:] چه چيز شما را به سقر كشانيد؟گويند از نمازگزاران نبوديم و بينوايان را غذا نمىداديم.و با آنها كه باطل مىبافتند هم آواز مىشديم.و همواره روز جزا را تكذيب مىكرديم.
وَنَادَى أَصْحَابُ الْجَنَّةِ أَصْحَابَ النَّارِ أَن قَدْ وَجَدْنَا مَا وَعَدَنَا رَبُّنَا حَقًّا فَهَلْ وَجَدتُّم مَّا وَعَدَ رَبُّكُمْ حَقًّا قَالُواْ نَعَمْ فَأَذَّنَ مُؤَذِّنٌ بَيْنَهُمْ أَن لَّعْنَةُ اللّهِ عَلَى الظَّالِمِينَ ﴿أعراف44﴾ وَبَيْنَهُمَا حِجَابٌ وَعَلَى الأَعْرَافِ رِجَالٌ يَعْرِفُونَ كُلاًّ بِسِيمَاهُمْ وَنَادَوْاْ أَصْحَابَ الْجَنَّةِ أَن سَلاَمٌ عَلَيْكُمْ لَمْ يَدْخُلُوهَا وَهُمْ يَطْمَعُونَ ﴿أعراف46﴾ وَنَادَى أَصْحَابُ النَّارِ أَصْحَابَ الْجَنَّةِ أَنْ أَفِيضُواْ عَلَيْنَا مِنَ الْمَاء أَوْ مِمَّا رَزَقَكُمُ اللّهُ قَالُواْ إِنَّ اللّهَ حَرَّمَهُمَا عَلَى الْكَافِرِينَ ﴿أعراف50﴾
و اهل بهشت دوزخيان را آواز دهند كه ما آنچه را پروردگارمان به ما وعده داده بود درست يافتيم آيا شما [نيز] وعدهي پروردگارتان را درست يافتيد؟ گويند: آري. پس ندا دهندهاي ميان آنها آواز دهد كه لعنت خدا بر ظالمان باد.و ميان آن دو [گروه] حجابي است، و بر اعراف مرداني [والا مقام] هستند كه هر دو [گروه] را از سيمايشان ميشناسند، و بهشتيان را كه هنوز وارد آن نشده و به آن اميد بستهاند، آواز ميدهند كه: سلام بر شما. و اهل دوزخ بهشتيان را آواز دهند كه از آب يا از آنچه خدا روزيتان كرده بر ما فرو ريزيد. گويند: خدا آنها را بر كافران حرام كرده است.
يَوْمَ يَقُولُ الْمُنَافِقُونَ وَالْمُنَافِقَاتُ لِلَّذِينَ آمَنُوا انظُرُونَا نَقْتَبِسْ مِن نُّورِكُمْ قِيلَ ارْجِعُوا وَرَاءكُمْ فَالْتَمِسُوا نُورًا فَضُرِبَ بَيْنَهُم بِسُورٍ لَّهُ بَابٌ بَاطِنُهُ فِيهِ الرَّحْمَةُ وَظَاهِرُهُ مِن قِبَلِهِ الْعَذَابُ ﴿حديد13﴾
آن روز كه مردان و زنان منافق به كسانى كه ايمان آوردهاند گويند: نظرى به ما بيفكنيد تا از نورتان فروغى برگيريم. گفته شود: به پشت سرتان [دنيا] بازگرديد و از آن جا نورى بطلبيد. آنگاه ميان آنها ديوارى زده شود كه آن را درى است كه اندرون آن رحمت است و بيرونش روى به عذاب دارد.
وَنَادَى أَصْحَابُ النَّارِ أَصْحَابَ الْجَنَّةِ أَنْ أَفِيضُواْ عَلَيْنَا مِنَ الْمَاء أَوْ مِمَّا رَزَقَكُمُ اللّهُ قَالُواْ إِنَّ اللّهَ حَرَّمَهُمَا عَلَى الْكَافِرِينَ ﴿أعراف50﴾
و اهل دوزخ بهشتيان را آواز دهند كه از آب يا از آنچه خدا روزيتان كرده بر ما فرو ريزيد. گويند: خدا آنها را بر كافران حرام كرده است.
درهای جهنم
وَإِنَّ جَهَنَّمَ لَمَوْعِدُهُمْ أَجْمَعِينَ لَهَا سَبْعَةُ أَبْوَابٍ لِّكُلِّ بَابٍ مِّنْهُمْ جُزْءٌ مَّقْسُومٌ ﴿حجر43و 44﴾
و قطعاً جهنم وعدهگاه همه آنهاست. آن را هفت در است و براي هر دري، گروه معيني از آن [گمراه] ها تقسيم شدهاند.
وَسِيقَ الَّذِينَ كَفَرُوا إِلَى جَهَنَّمَ زُمَرًا حَتَّى إِذَا جَاؤُوهَا فُتِحَتْ أَبْوَابُهَا وَقَالَ لَهُمْ خَزَنَتُهَا أَلَمْ يَأْتِكُمْ رُسُلٌ مِّنكُمْ يَتْلُونَ عَلَيْكُمْ آيَاتِ رَبِّكُمْ وَيُنذِرُونَكُمْ لِقَاء يَوْمِكُمْ هَذَا قَالُوا بَلَى وَلَكِنْ حَقَّتْ كَلِمَةُ الْعَذَابِ عَلَى الْكَافِرِينَ. قِيلَ ادْخُلُوا أَبْوَابَ جَهَنَّمَ خَالِدِينَ فِيهَا فَبِئْسَ مَثْوَى الْمُتَكَبِّرِينَ ﴿زمر71 و 72﴾
و كسانى كه كافر شدند، گروه گروه به سوى جهنّم رانده شوند. تا چون بدان جا رسند، درهاى آن [به رويشان] گشوده شود و نگهبانانش به آنها گويند: مگر فرستادگانى از خودتان به سوى شما نيامدند كه آيات پروردگارتان را بر شما بخوانند و به ديدار چنين روزى شما را هشدار دهند؟ گويند: چرا، ولى [مخالفت كرديم، لذا] فرمان عذاب بر كافران محقق شده است. و گفته شود: از درهاى دوزخ داخل شويد و جاودانه در آن بمانيد، پس بد است جايگاه متكبران
ادْخُلُوا أَبْوَابَ جَهَنَّمَ خَالِدِينَ فِيهَا فَبِئْسَ مَثْوَى الْمُتَكَبِّرِينَ ﴿غافر76﴾
از درهاى دوزخ داخل شويد، در آن جاودان [بمانيد]، پس جايگاه سركشان بد است.
فَادْخُلُواْ أَبْوَابَ جَهَنَّمَ خَالِدِينَ فِيهَا فَلَبِئْسَ مَثْوَى الْمُتَكَبِّرِينَ ﴿نحل29﴾
پس از درهاي دوزخ وارد شويد و در آن هميشه بمانيد، و راستي بد است جايگاه متكبران.
حَتَّى إِذَا فَتَحْنَا عَلَيْهِم بَابًا ذَا عَذَابٍ شَدِيدٍ إِذَا هُمْ فِيهِ مُبْلِسُونَ ﴿مؤمنون77﴾
تا وقتي كه دري از عذاب سخت به رويشان ميگشاييم، كه به ناگاه از همه جا قطع اميد كنند.
نگهبانان جهنم
سَأُصْلِيهِ سَقَرَ. وَمَا أَدْرَاكَ مَا سَقَرُ . لَا تُبْقِي وَلَا تَذَرُ . لَوَّاحَةٌ لِّلْبَشَرِ. عَلَيْهَا تِسْعَةَ عَشَرَ ﴿مدثر26 تا 30﴾
زودا كه او را به "سقر" درآورم. و تو چه مىدانى كه "سقر" چيست؟ نه باقى مىگذارد و نه رها مىكند. پوستها را سياه مىگرداند. بر آن [دوزخ] نوزده [نگهبان] است.
قَ الَّذِينَ كَفَرُوا إِلَى جَهَنَّمَ زُمَرًا حَتَّى إِذَا جَاؤُوهَا فُتِحَتْ أَبْوَابُهَا وَقَالَ لَهُمْ خَزَنَتُهَا أَلَمْ يَأْتِكُمْ رُسُلٌ مِّنكُمْ يَتْلُونَ عَلَيْكُمْ آيَاتِ رَبِّكُمْ وَيُنذِرُونَكُمْ لِقَاء يَوْمِكُمْ هَذَا قَالُوا بَلَى وَلَكِنْ حَقَّتْ كَلِمَةُ الْعَذَابِ عَلَى الْكَافِرِينَ ﴿زمر71﴾
و كسانى كه كافر شدند، گروه گروه به سوى جهنّم رانده شوند. تا چون بدان جا رسند، درهاى آن [به رويشان] گشوده شود و نگهبانانش به آنها گويند: مگر فرستادگانى از خودتان به سوى شما نيامدند كه آيات پروردگارتان را بر شما بخوانند و به ديدار چنين روزى شما را هشدار دهند؟ گويند: چرا، ولى [مخالفت كرديم، لذا] فرمان عذاب بر كافران محقق شده است.
وَقَالَ الَّذِينَ فِي النَّارِ لِخَزَنَةِ جَهَنَّمَ ادْعُوا رَبَّكُمْ يُخَفِّفْ عَنَّا يَوْمًا مِّنَ الْعَذَابِ ﴿غافر49﴾
و كسانى كه در آتشند، به نگاهبانان جهنّم گويند: پروردگارتان را بخوانيد تا يك روز از اين عذاب را به ما تخفيف دهد.
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا قُوا أَنفُسَكُمْ وَأَهْلِيكُمْ نَارًا وَقُودُهَا النَّاسُ وَالْحِجَارَةُ عَلَيْهَا مَلَائِكَةٌ غِلَاظٌ شِدَادٌ لَا يَعْصُونَ اللَّهَ مَا أَمَرَهُمْ وَيَفْعَلُونَ مَا يُؤْمَرُونَ ﴿تحريم6﴾
اى كسانى كه ايمان آوردهايد! خود و خانوادهى خويش را از آتشى كه هيزم آن، مردم و سنگها هستند حفظ كنيد كه بر آن فرشتگانى خشن و سختگير نگهبانند و از آنچه خدا به آنان دستور داده سرپيچى نمىكنند و آنچه را كه مأمور شدهاند انجام مىدهند.
تَكَادُ تَمَيَّزُ مِنَ الْغَيْظِ كُلَّمَا أُلْقِيَ فِيهَا فَوْجٌ سَأَلَهُمْ خَزَنَتُهَا أَلَمْ يَأْتِكُمْ نَذِيرٌ ﴿ملك8﴾
نزديك است كه از خشم پاره پاره شود. هر بار كه گروهى در آن افكنده شوند، نگاهبانان آن از ايشان پرسند: آيا شما را هشدار دهندهاى نيامد؟
چه کسانی اهل جهنماند؟
تیره بختترین مردم اهل جهنماند
إِنَّ عَلَيْنَا لَلْهُدَى.وَإِنَّ لَنَا لَلْآخِرَةَ وَالْأُولَى فَأَنذَرْتُكُمْ نَارًا تَلَظَّى لَا يَصْلَاهَا إِلَّا الْأَشْقَى ﴿ليل12تا 15﴾
همانا هدايت بر عهدهى ماست. و آخرت و دنيا هم متعلق به ماست . پس شما را به آتشى كه زبانه كشد بيم دادم. كه جز تيره بختترين مردم، بدان نسوزد.
مشرکين و كفار اهل دوزخند
وَالَّذِينَ كَفَرُواْ وَكَذَّبُواْ بِآيَاتِنَا أُوْلَئِكَ أَصْحَابُ الْجَحِيمِ ﴿مائدة10﴾
و كساني كه كافر شدندو آيات ما را تكذيب نمودند،آنها اهل دوزخند.
يَسْأَلُونَكَ عَنِ الشَّهْرِ الْحَرَامِ قِتَالٍ فِيهِ قُلْ قِتَالٌ فِيهِ كَبِيرٌ وَصَدٌّ عَن سَبِيلِ اللّهِ وَكُفْرٌ بِهِ وَالْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَإِخْرَاجُ أَهْلِهِ مِنْهُ أَكْبَرُ عِندَ اللّهِ وَالْفِتْنَةُ أَكْبَرُ مِنَ الْقَتْلِ وَلاَ يَزَالُونَ يُقَاتِلُونَكُمْ حَتَّىَ يَرُدُّوكُمْ عَن دِينِكُمْ إِنِ اسْتَطَاعُواْ وَمَن يَرْتَدِدْ مِنكُمْ عَن دِينِهِ فَيَمُتْ وَهُوَ كَافِرٌ فَأُوْلَئِكَ حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ فِي الدُّنْيَا وَالآخِرَةِ وَأُوْلَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ.إِنَّ الَّذِينَ آمَنُواْ وَالَّذِينَ هَاجَرُواْ وَجَاهَدُواْ فِي سَبِيلِ اللّهِ أُوْلَئِكَ يَرْجُونَ رَحْمَتَ اللّهِ وَاللّهُ غَفُورٌ رَّحِيمٌ ﴿بقرة217و 218﴾
... و هر كه از شما از دين خود برگردد و كافر بميرد، آنان اعمالشان در دنيا و آخرت تباه شده و آنان اهل دوزخند و هميشه در آن خواهند بود. البته كساني كه ايمان آوردند و كساني كه هجرت كردند و در راه خدا جهاد نمودند آنان به رحمت خدا اميدوارند و خدا آمرزندهي مهربان است.
إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ وَالْمُشْرِكِينَ فِي نَارِ جَهَنَّمَ خَالِدِينَ فِيهَا أُوْلَئِكَ هُمْ شَرُّ الْبَرِيَّةِ ﴿بينة6﴾
بىترديد كسانى از اهل كتاب كه كافر شدند و مشركان، براى هميشه در آتش دوزخند و آنها بدترين آفريدگانند.
ذَلِكَ مِمَّا أَوْحَى إِلَيْكَ رَبُّكَ مِنَ الْحِكْمَةِ وَلاَ تَجْعَلْ مَعَ اللّهِ إِلَهًا آخَرَ فَتُلْقَى فِي جَهَنَّمَ مَلُومًا مَّدْحُورًا ﴿إسراء39﴾
اينها از جمله حكمتهايي است كه پروردگارت به تو وحي كرده است، پس با خدا معبود ديگري قرار مده كه ملامت زده و مطرود در جهنم افكنده ميشوي.
وَالَّذِينَ كَفَرُوا بِآيَاتِنَا هُمْ أَصْحَابُ الْمَشْأَمَةِ عَلَيْهِمْ نَارٌ مُّؤْصَدَةٌ ﴿بلد19و 20﴾
و آنها كه به آيات ما كافر شدند اهل شومى و شقاوتند. بر آنها آتشى سرپوشيده است [كه راه نفسى ندارد].
وعَرَضْنَا جَهَنَّمَ يَوْمَئِذٍ لِّلْكَافِرِينَ عَرْضًا ﴿كهف100﴾
و آن روز جهنم را چنان كه بايد بر كافران عرضه ميكنيم.
أَفَحَسِبَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَن يَتَّخِذُوا عِبَادِي مِن دُونِي أَوْلِيَاء إِنَّا أَعْتَدْنَا جَهَنَّمَ لِلْكَافِرِينَ نُزُلًا ﴿كهف102﴾
آيا كساني كه كافر شدند پنداشتهاند كه ميتوانند به جاي من بندگانم را سرپرست بگيرند؟ ما جهنم را براي پذيرايي كافران آماده كردهايم.
ذَلِكَ جَزَاؤُهُمْ جَهَنَّمُ بِمَا كَفَرُوا وَاتَّخَذُوا آيَاتِي وَرُسُلِي هُزُوًا ﴿كهف106﴾
اين است سزايشان كه همان جهنم است، چرا كه كافر شدند و آيات من و پيامبرانم را به ريشخند گرفتند.
وَالَّذِينَ كَفَرُوا لَهُمْ نَارُ جَهَنَّمَ لَا يُقْضَى عَلَيْهِمْ فَيَمُوتُوا وَلَا يُخَفَّفُ عَنْهُم مِّنْ عَذَابِهَا كَذَلِكَ نَجْزِي كُلَّ كَفُورٍ ﴿فاطر36﴾
كسانى كه كافر شدند، آتش جهنم براى آنهاست. نه بر آنها حكم شود تا بميرند، و نه عذاب آن از ايشان كاسته شود. [آرى] اين چنين هر كفر پيشهاى را عقوبت مىكنيم.
وَسِيقَ الَّذِينَ كَفَرُوا إِلَى جَهَنَّمَ زُمَرًا حَتَّى إِذَا جَاؤُوهَا فُتِحَتْ أَبْوَابُهَا وَقَالَ لَهُمْ خَزَنَتُهَا أَلَمْ يَأْتِكُمْ رُسُلٌ مِّنكُمْ يَتْلُونَ عَلَيْكُمْ آيَاتِ رَبِّكُمْ وَيُنذِرُونَكُمْ لِقَاء يَوْمِكُمْ هَذَا قَالُوا بَلَى وَلَكِنْ حَقَّتْ كَلِمَةُ الْعَذَابِ عَلَى الْكَافِرِينَ
﴿زمر71﴾
و كسانى كه كافر شدند، گروه گروه به سوى جهنّم رانده شوند. تا چون بدان جا رسند، درهاى آن [به رويشان] گشوده شود و نگهبانانش به آنها گويند: مگر فرستادگانى از خودتان به سوى شما نيامدند كه آيات پروردگارتان را بر شما بخوانند و به ديدار چنين روزى شما را هشدار دهند؟ گويند: چرا، ولى [مخالفت كرديم، لذا] فرمان عذاب بر كافران محقق شده است.
إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَمَاتُوا وَهُمْ كُفَّارٌ أُولَئِكَ عَلَيْهِمْ لَعْنَةُ اللّهِ وَالْمَلآئِكَةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ ﴿بقرة161﴾خَالِدِينَ فِيهَا لاَ يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذَابُ وَلاَ هُمْ يُنظَرُونَ ﴿بقرة162﴾
آنها كه كافر شدند و با كفر از دنيا رفتند، لعنت خدا و فرشتگان و همه مردم بر آنهاست.كه در آن [لعنت] جاويدانند،نه [در عذابشان] تخفيف داده ميشود و نه مهلت میيابند.
نظر مسیح (ع) در باره شرک و سزای جهنم
لَقَدْ كَفَرَ الَّذِينَ قَالُواْ إِنَّ اللّهَ هُوَ الْمَسِيحُ ابْنُ مَرْيَمَ وَقَالَ الْمَسِيحُ يَا بَنِي إِسْرَائِيلَ اعْبُدُواْ اللّهَ رَبِّي وَرَبَّكُمْ إِنَّهُ مَن يُشْرِكْ بِاللّهِ فَقَدْ حَرَّمَ اللّهُ عَلَيهِ الْجَنَّةَ وَمَأْوَاهُ النَّارُ وَمَا لِلظَّالِمِينَ مِنْ أَنصَارٍ ﴿مائدة72﴾
آنها كه گفتند: خدا همان مسيح، پسر مريم است، كافر شدند، در حالي كه مسيح ميگفت: اي بني اسرائيل! خداي يگانه را كه پروردگار من و شماست بپرستيد، كه هر كس به خدا شرك آورد، [بداند كه] خدا مسلما بهشت را بر او حرام كرده و جايگاه او جهنم است، و ستمكاران را هيچ ياوري نيست.
تفرقهافكنى از موجبات سقوط در جهنّم
وَالَّذِينَ اتَّخَذُواْ مَسْجِدًا ضِرَارًا وَكُفْرًا وَتَفْرِيقًا بَيْنَ الْمُؤْمِنِينَ وَإِرْصَادًا لِّمَنْ حَارَبَ اللّهَ وَرَسُولَهُ مِن قَبْلُ وَلَيَحْلِفَنَّ إِنْ أَرَدْنَا إِلاَّ الْحُسْنَى وَاللّهُ يَشْهَدُ إِنَّهُمْ لَكَاذِبُونَ ﴿توبة107﴾ أَفَمَنْ أَسَّسَ بُنْيَانَهُ عَلَى تَقْوَى مِنَ اللّهِ وَرِضْوَانٍ خَيْرٌ أَم مَّنْ أَسَّسَ بُنْيَانَهُ عَلَىَ شَفَا جُرُفٍ هَارٍ فَانْهَارَ بِهِ فِي نَارِ جَهَنَّمَ وَاللّهُ لاَ يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ ﴿توبة109﴾
و كساني [هستند] كه مسجدي اختيار كردند كه باعث زيان زدن و كفر و پراكندگي ميان مؤمنان است، و نيز كمينگاهي براي كساني كه با خدا و پيامبر او از پيش در جنگ بودند ميباشد و [اكنون] سخت سوگند ميخورند كه جز نيكي قصدي نداشتيم، ولي خدا گواهي ميدهد كه آنها قطعا دروغگو هستند. آيا كسي كه بنياد كار خود را بر پايه تقوا و رضاي خدا نهاده بهتر است يا كسي كه بناي خود را بر لب پرتگاهي فرو ريختني نهاده و با آن در آتش دوزخ سرنگون ميگردد؟ و خدا گروه ظالمان را هدايت نميكند.
نفاق و دورويى، از موجبات جهنّمى شدن:
وَمِنَ النَّاسِ مَن يُعْجِبُكَ قَوْلُهُ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَيُشْهِدُ اللّهَ عَلَى مَا فِي قَلْبِهِ وَهُوَ أَلَدُّ الْخِصَامِ ﴿بقرة204﴾ وَإِذَا قِيلَ لَهُ اتَّقِ اللّهَ أَخَذَتْهُ الْعِزَّةُ بِالإِثْمِ فَحَسْبُهُ جَهَنَّمُ وَلَبِئْسَ الْمِهَادُ ﴿بقرة206﴾
و از مردم كسي است كه گفتار او در بارهي زندگي دنيا [و پارسايي] مايه اعجاب توست و خدا را بدانچه كه در دل دارد گواه ميگيرد، و حال آن كه او لجوجترين دشمنان است. و چون به او گفته شود: از خدا پروا كن! نخوت او را به گناه كشاند، پس جهنّم او را بس است و چه بد بستري است.
...إِنَّ اللّهَ جَامِعُ الْمُنَافِقِينَ وَالْكَافِرِينَ فِي جَهَنَّمَ جَمِيعًا ﴿نساء140﴾
... ، و مسلماً خدا منافقان و كافران را همگي در دوزخ گرد خواهد آورد.
وَعَدَ الله الْمُنَافِقِينَ وَالْمُنَافِقَاتِ وَالْكُفَّارَ نَارَ جَهَنَّمَ خَالِدِينَ فِيهَا هِيَ حَسْبُهُمْ وَلَعَنَهُمُ اللّهُ وَلَهُمْ عَذَابٌ مُّقِيمٌ
﴿توبة68﴾
خدا به مردان و زنان منافق و به كافران، آتش جهنم را وعده داده است كه در آن جاودانهاند. همين براي ايشان بس است، و خداوند لعنتشان كرده و براي آنان عذابي دايم است.
يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ جَاهِدِ الْكُفَّارَ وَالْمُنَافِقِينَ وَاغْلُظْ عَلَيْهِمْ وَمَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ وَبِئْسَ الْمَصِيرُ ﴿توبة73﴾
اي پيامبر! با كافران و منافقان جهاد كن و بر آنان سخت بگير و جايگاهشان دوزخ است، و چه بد سر انجامي است.
فَرِحَ الْمُخَلَّفُونَ بِمَقْعَدِهِمْ خِلاَفَ رَسُولِ اللّهِ وَكَرِهُواْ أَن يُجَاهِدُواْ بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنفُسِهِمْ فِي سَبِيلِ اللّهِ وَقَالُواْ لاَ تَنفِرُواْ فِي الْحَرِّ قُلْ نَارُ جَهَنَّمَ أَشَدُّ حَرًّا لَّوْ كَانُوا يَفْقَهُونَ ﴿توبة81﴾
آنها كه در خانهها نشستند و از همراهي با رسول خدا [در جهاد] تخلف ورزيدند خوشحال شدند و از جهاد با مال و جان خود در راه خدا كراهت داشتند، و گفتند: در اين گرما به جنگ نرويد. بگو: آتش جهنم سوزانتر است، اگر ميفهميدند.
سَيَحْلِفُونَ بِاللّهِ لَكُمْ إِذَا انقَلَبْتُمْ إِلَيْهِمْ لِتُعْرِضُواْ عَنْهُمْ فَأَعْرِضُواْ عَنْهُمْ إِنَّهُمْ رِجْسٌ وَمَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ جَزَاء بِمَا كَانُواْ يَكْسِبُونَ ﴿توبة95﴾
وقتي به سوي آنان بازگشتيد براي شما به خدا سوگند ميخورند تا از ايشان صرف نظر كنيد، پس از آنان روي گردانيد آنها پليدند و به سزاي آنچه مرتكب ميشدند جايشان دوزخ است.
وَيُعَذِّبَ الْمُنَافِقِينَ وَالْمُنَافِقَاتِ وَالْمُشْرِكِينَ وَالْمُشْرِكَاتِ الظَّانِّينَ بِاللَّهِ ظَنَّ السَّوْءِ عَلَيْهِمْ دَائِرَةُ السَّوْءِ وَغَضِبَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ وَلَعَنَهُمْ وَأَعَدَّ لَهُمْ جَهَنَّمَ وَسَاءتْ مَصِيرًا ﴿فتح6﴾
و [تا] مردان و زنان نفاق پيشه و مردان و زنان مشرك را كه به خدا سوءظن دارند، عذاب كند. حوادث بد زمانه بر آنها باد، و خدا بر ايشان خشم گرفته و لعنتشان كرده و جهنم را براى آنها آماده كرده و چه بد سر انجامى است.
يَوْمَ يَقُولُ الْمُنَافِقُونَ وَالْمُنَافِقَاتُ لِلَّذِينَ آمَنُوا انظُرُونَا نَقْتَبِسْ مِن نُّورِكُمْ قِيلَ ارْجِعُوا وَرَاءكُمْ فَالْتَمِسُوا نُورًا فَضُرِبَ بَيْنَهُم بِسُورٍ لَّهُ بَابٌ بَاطِنُهُ فِيهِ الرَّحْمَةُ وَظَاهِرُهُ مِن قِبَلِهِ الْعَذَابُ ﴿حديد13﴾ فَالْيَوْمَ لَا يُؤْخَذُ مِنكُمْ فِدْيَةٌ وَلَا مِنَ الَّذِينَ كَفَرُوا مَأْوَاكُمُ النَّارُ هِيَ مَوْلَاكُمْ وَبِئْسَ الْمَصِيرُ ﴿حديد15﴾
آن روز كه مردان و زنان منافق به كسانى كه ايمان آوردهاند گويند: نظرى به ما بيفكنيد تا از نورتان فروغى برگيريم. گفته شود: به پشت سرتان [دنيا] بازگرديد و از آن جا نورى بطلبيد. آنگاه ميان آنها ديوارى زده شود كه آن را درى است كه اندرون آن رحمت است و بيرونش روى به عذاب دارد. پس امروز نه از شما و نه از كسانى كه كافر شدهاند عوضى پذيرفته نمىشود. جایگاهتان آتش است و همان سزاوار شما است و بد سرانجامی است.
أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ تَوَلَّوْا قَوْمًا غَضِبَ اللَّهُ عَلَيْهِم مَّا هُم مِّنكُمْ وَلَا مِنْهُمْ وَيَحْلِفُونَ عَلَى الْكَذِبِ وَهُمْ يَعْلَمُونَ أَعَدَّ اللَّهُ لَهُمْ عَذَابًا شَدِيدًا إِنَّهُمْ سَاء مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ ﴿مجادلة14و15﴾
آيا نديدى كسانى را كه قومى را دوست گرفتند كه خدا بر آنها خشم گرفته است؟ اینان نه از شما هستند و نه از آنها، و به دروغ سوگند می خورند { که با شمایند} و خود می دانند.خدا براى آنها عذابى سخت فراهم كرده است. به راستى آنها بد عمل مىكردند.
أَلَمْ تَر إِلَى الَّذِينَ نَافَقُوا يَقُولُونَ لِإِخْوَانِهِمُ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ لَئِنْ أُخْرِجْتُمْ لَنَخْرُجَنَّ مَعَكُمْ وَلَا نُطِيعُ فِيكُمْ أَحَدًا أَبَدًا وَإِن قُوتِلْتُمْ لَنَنصُرَنَّكُمْ وَاللَّهُ يَشْهَدُ إِنَّهُمْ لَكَاذِبُونَ . كَمَثَلِ الَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ قَرِيبًا ذَاقُوا وَبَالَ أَمْرِهِمْ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ .فَكَانَ عَاقِبَتَهُمَا أَنَّهُمَا فِي النَّارِ خَالِدَيْنِ فِيهَا وَذَلِكَ جَزَاء الظَّالِمِينَ ﴿حشر 11، 15 ر17﴾
آيا كسانى را كه به نفاق برخاستند نديدى كه به برادران كافرشان از اهل كتاب مىگفتند: اگر شما اخراج شديد، حتما با شما بيرون خواهيم آمد و در بارهى شما هرگز از كسى فرمان نخواهيم برد، و اگر با شما جنگيدند حتما شما را يارى خواهيم كرد؟ و خدا گواهى مىدهد كه آنها قطعا دروغگويند. درست مانند كسانى كه چندى پيش از آنها [در واقعه بدر] سزاى كار خود را چشيدند، و براى آنها عذابى دردناك است. پس فرجام آن دو اين است كه هر دو جاودانه در آتش باشند، و سزاى ستمگران همين است.
يَا أَيُّهَا النَّبِيُّ جَاهِدِ الْكُفَّارَ وَالْمُنَافِقِينَ وَاغْلُظْ عَلَيْهِمْ وَمَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ وَبِئْسَ الْمَصِيرُ ﴿تحريم9﴾
اى پيامبر! با كافران و منافقان جهاد كن و بر آنها سخت گير كه جايگاهشان جهنم است و چه بد سر انجامى است.
فِي قُلُوبِهِم مَّرَضٌ فَزَادَهُمُ اللّهُ مَرَضاً وَلَهُم عَذَابٌ أَلِيمٌ بِمَا كَانُوا يَكْذِبُونَ ﴿بقرة10﴾
(منافقان)در دلهايشان بيماري است، پس خدا ايشان را بيماري افزود، و آنان را به سزاي اين كه دروغ ميگفتند عذابي دردناك است.
بَشِّرِ الْمُنَافِقِينَ بِأَنَّ لَهُمْ عَذَابًا أَلِيمًا ﴿نساء138﴾
[و] به منافقان مژده ده كه عذابي دردناك براي آنهاست.
إِنَّ الْمُنَافِقِينَ فِي الدَّرْكِ الأَسْفَلِ مِنَ النَّارِ وَلَن تَجِدَ لَهُمْ نَصِيرًا ﴿نساء145﴾
بيترديد منافقان در پستترين طبقه از آتشاند و هرگز براي آنها ياوري نخواهي يافت.
منافقین در پایینترین طبقات جهنم هستند
إِنَّ الْمُنَافِقِينَ فِي الدَّرْكِ الأَسْفَلِ مِنَ النَّارِ وَلَن تَجِدَ لَهُمْ نَصِيرًا ﴿نساء145﴾
بيترديد منافقان در پستترين طبقه از آتشاند و هرگز براي آنها ياوري نخواهي يافت.
کارهایی که مجرمان را به جهنم میکشاند
إِلَّا أَصْحَابَ الْيَمِينِ . فِي جَنَّاتٍ يَتَسَاءلُونَ . عَنِ الْمُجْرِمِينَ. مَا سَلَكَكُمْ فِي سَقَرَ. قَالُوا لَمْ نَكُ مِنَ الْمُصَلِّينَ.وَلَمْ نَكُ نُطْعِمُ الْمِسْكِينَ. وَكُنَّا نَخُوضُ مَعَ الْخَائِضِينَ. وَكُنَّا نُكَذِّبُ بِيَوْمِ الدِّينِ ﴿مدثر39تا 46﴾
مگر اهل سعادت، [كه اعمال بد ندارند] كه در بهشتها [نشسته] از هم مىپرسند. دربارهى مجرمان. [به آنها مىگويند:] چه چيز شما را به "سقر" كشانيد؟ گويند از نمازگزاران نبوديم و بينوايان را غذا نمىداديم. و با آنها كه باطل مىبافتند هم آواز مىشديم. و همواره روز جزا را تكذيب مىكرديم.
ادّعاى الوهيّت
وَمَن يَقُلْ مِنْهُمْ إِنِّي إِلَهٌ مِّن دُونِهِ فَذَلِكَ نَجْزِيهِ جَهَنَّمَ كَذَلِكَ نَجْزِي الظَّالِمِينَ ﴿أنبياء29﴾
و هر كه از آنها بگويد: من معبودي غير از خدا هستم، او را به جهنم كيفر ميدهيم. [آري] ستمکاران را اين گونه سزا ميدهيم.
ايجاد اختلاف در كتاب آسمانى، از عوامل گرفتارشدن به جهنّم:
إِنَّ الَّذِينَ يَكْتُمُونَ مَا أَنزَلَ اللّهُ مِنَ الْكِتَابِ وَيَشْتَرُونَ بِهِ ثَمَنًا قَلِيلاً أُولَئِكَ مَا يَأْكُلُونَ فِي بُطُونِهِمْ إِلاَّ النَّارَ وَلاَ يُكَلِّمُهُمُ اللّهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلاَ يُزَكِّيهِمْ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ ﴿بقرة174﴾
كساني كه آيات كتاب آسماني را كتمان ميكنند و آن را به بهاي ناچيزي ميفروشند، جز آتش به شكمهاي خود فرو نميبرند و خداوند روز قيامت با آنها سخن نگويد و پاكشان نسازد و ايشان را عذابي دردناك است.
ذَلِكَ بِأَنَّ اللّهَ نَزَّلَ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ وَإِنَّ الَّذِينَ اخْتَلَفُواْ فِي الْكِتَابِ لَفِي شِقَاقٍ بَعِيدٍ ﴿بقرة176﴾
اين بدان سبب است كه خدا كتاب را به حق فرستاد و آنان كه در بارهي كتاب به اختلاف پرداختند، بيگمان در ستيزهي دوري هستند.
کسانی که توانایی شنیدن حق را ندارند
وَعَرَضْنَا جَهَنَّمَ يَوْمَئِذٍ لِّلْكَافِرِينَ عَرْضًا الَّذِينَ كَانَتْ أَعْيُنُهُمْ فِي غِطَاء عَن ذِكْرِي وَكَانُوا لَا يَسْتَطِيعُونَ سَمْعًا ﴿كهف100و101﴾
و آن روز جهنم را چنان كه بايد بر كافران عرضه ميكنيم. همان كساني كه چشمانشان از ياد من در پرده بود و توانايي شنيدن [حق را] نداشتند.
وَلَقَدْ ذَرَأْنَا لِجَهَنَّمَ كَثِيرًا مِّنَ الْجِنِّ وَالإِنسِ لَهُمْ قُلُوبٌ لاَّ يَفْقَهُونَ بِهَا وَلَهُمْ أَعْيُنٌ لاَّ يُبْصِرُونَ بِهَا وَلَهُمْ آذَانٌ لاَّ يَسْمَعُونَ بِهَا أُوْلَئِكَ كَالأَنْعَامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ أُوْلَئِكَ هُمُ الْغَافِلُونَ ﴿أعراف179﴾
همانا بسياري از جنيان و آدميان را [گويي] براي دوزخ آفريدهايم، [چرا كه] دلهايي دارند كه با آن فهم نميكنند و چشمهايي دارند كه با آن نميبينند، و گوشهايي دارند كه با آن نميشنوند. آنها چون چهارپايانند بلكه گمراهترند، و آنان غافلانند.
دشمنان خدا و پیامبر
أَلَمْ يَعْلَمُواْ أَنَّهُ مَن يُحَادِدِ اللّهَ وَرَسُولَهُ فَأَنَّ لَهُ نَارَ جَهَنَّمَ خَالِدًا فِيهَا ذَلِكَ الْخِزْيُ الْعَظِيمُ ﴿توبة63﴾
آيا ندانستهاند كه هر كس با خدا و پيامبرش دشمنی كند آتش جهنم براي اوست كه در آن جاودانه است؟ اين است آن رسوايي بزرگ.
إِلَّا بَلَاغًا مِّنَ اللَّهِ وَرِسَالَاتِهِ وَمَن يَعْصِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ فَإِنَّ لَهُ نَارَ جَهَنَّمَ خَالِدِينَ فِيهَا أَبَدًا ﴿جن23﴾
... و هر كس خدا و پيامبرش را نافرمانى كند قطعا آتش دوزخ براى اوست و جاودانه در آن خواهند ماند.
کسانی که به آخرت شک دارند
ثُمَّ صُبُّوا فَوْقَ رَأْسِهِ مِنْ عَذَابِ الْحَمِيمِ ذُقْ إِنَّكَ أَنتَ الْعَزِيزُ الْكَرِيمُ .إِنَّ هَذَا مَا كُنتُم بِهِ تَمْتَرُونَ
﴿دخان48 تا50﴾
آنگاه روى سرش از عذاب آب جوشان بريزيد. بچش كه تو [به خيال خود] همان نيرومند گرامى هستى. البته اين همان است كه به آن شك مىكرديد.
کسانی که گناه سراسر وجودشان را گرفته است
بَلَى مَن كَسَبَ سَيِّئَةً وَأَحَاطَتْ بِهِ خَطِيئَتُهُ فَأُوْلَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ ﴿بقرة81﴾
آری، هر كس كار بدي كند و گناه سراسر وجودش را فراگيرد، چنين كساني دوزخياند و هم ايشان در آن ماندگارند.
سرگرم شدگان به آرزوهای پوچ و باطل
وَلأُضِلَّنَّهُمْ وَلأُمَنِّيَنَّهُمْ وَلآمُرَنَّهُمْ فَلَيُبَتِّكُنَّ آذَانَ الأَنْعَامِ وَلآمُرَنَّهُمْ فَلَيُغَيِّرُنَّ خَلْقَ اللّهِ وَمَن يَتَّخِذِ الشَّيْطَانَ وَلِيًّا مِّن دُونِ اللّهِ فَقَدْ خَسِرَ خُسْرَانًا مُّبِينًا. يَعِدُهُمْ وَيُمَنِّيهِمْ وَمَا يَعِدُهُمُ الشَّيْطَانُ إِلاَّ غُرُورًا .أُوْلَئِكَ مَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ وَلاَ يَجِدُونَ عَنْهَا مَحِيصًا ﴿نساء119تا 121﴾
و به يقين گمراهشان ميكنم و به دام آرزوها مياندازم و وادارشان ميكنم تا گوش چهارپايان را [به عنوان تحريم] بشكافند، و فرمان ميدهم تا خلقت خدا را [به عنوان بدعت] تغيير دهند. و هر كه شيطان را به جاي خدا سرپرست خود گيرد، قطعا دستخوش زيان آشكاري شده است. [آري] شيطان وعدهشان ميدهد و آنها را آرزومند ميكند، لكن شيطان به آنها جز فريب وعده نميدهد.آنها جايگاهشان جهنم است و هيچ راه گريزي از آن نيابند.
يُنَادُونَهُمْ أَلَمْ نَكُن مَّعَكُمْ قَالُوا بَلَى وَلَكِنَّكُمْ فَتَنتُمْ أَنفُسَكُمْ وَتَرَبَّصْتُمْ وَارْتَبْتُمْ وَغَرَّتْكُمُ الْأَمَانِيُّ حَتَّى جَاء أَمْرُ اللَّهِ وَغَرَّكُم بِاللَّهِ الْغَرُورُ ﴿حديد14﴾
[منافقان] آنها را ندا دهند: آيا ما با شما نبوديم؟ مىگويند: چرا، ولى شما خود را در فتنه و گرفتارى افكنديد و به انتظار نشستيد و ترديد كرديد و آرزوها شما را فريفت، تا فرمان خدا [و مرگتان] فرا رسيد و فريبكار، شما را در بارهى خدا فريفت.
غافلان از آیات خداوند
إَنَّ الَّذِينَ لاَ يَرْجُونَ لِقَاءنَا وَرَضُواْ بِالْحَياةِ الدُّنْيَا وَاطْمَأَنُّواْ بِهَا وَالَّذِينَ هُمْ عَنْ آيَاتِنَا غَافِلُونَ أُوْلَئِكَ مَأْوَاهُمُ النُّارُ بِمَا كَانُواْ يَكْسِبُونَ ﴿يونس7و 8﴾
همانا كساني كه ديدار ما را باور ندارند و به زندگي دنيا دل خوش كرده و بدان دل آرام شدهاند و كساني كه از آيات ما غافلند، آنها جايشان جهنم است به سزاي آنچه ميكردهاند.
کسانی که بر گناهان بزرگ اصرار میورزند
وَأَصْحَابُ الشِّمَالِ مَا أَصْحَابُ الشِّمَالِ.فِي سَمُومٍ وَحَمِيمٍ .وَظِلٍّ مِّن يَحْمُومٍ لَّا بَارِدٍ وَلَا كَرِيمٍ إِنَّهُمْ كَانُوا قَبْلَ ذَلِكَ مُتْرَفِينَ.وَكَانُوا يُصِرُّونَ عَلَى الْحِنثِ الْعَظِيمِ وَكَانُوا يَقُولُونَ أَئِذَا مِتْنَا وَكُنَّا تُرَابًا وَعِظَامًا أَئِنَّا لَمَبْعُوثُونَ.أَوَ آبَاؤُنَا الْأَوَّلُونَ ﴿واقعة41تا 48﴾
و تيره بختان چه تيره بختانى! در [عذاب] باد سوزان و آب جوشانند.و سايهاى از دود سياه. نه خنك است و نه خوش. همانا آنان پيش از اين خوشگذران [و غافل از آخرت] بودند. و بر گناه بزرگ اصرار مىورزيدند. و مىگفتند: آيا وقتى مرديم و خاك و استخوان شديم، واقعا ما برانگيخته مىشويم؟ همچنين نياكان ما؟
رباخواران در آتش جهنم
الَّذِينَ يَأْكُلُونَ الرِّبَا لاَ يَقُومُونَ إِلاَّ كَمَا يَقُومُ الَّذِي يَتَخَبَّطُهُ الشَّيْطَانُ مِنَ الْمَسِّ ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ قَالُواْ إِنَّمَا الْبَيْعُ مِثْلُ الرِّبَا وَأَحَلَّ اللّهُ الْبَيْعَ وَحَرَّمَ الرِّبَا فَمَن جَاءهُ مَوْعِظَةٌ مِّن رَّبِّهِ فَانتَهَىَ فَلَهُ مَا سَلَفَ وَأَمْرُهُ إِلَى اللّهِ وَمَنْ عَادَ فَأُوْلَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ ﴿بقرة275﴾
آنان كه ربا ميخورند، برنخيزند مگر مانند كسي كه شيطان به جنون آشفتهاش كرده است. اين از آن روست كه گفتند: داد و ستد صرفا مانند رياست در صورتي كه خدا معامله را حلال و ربا را حرام كرده است. پس اينك كسي كه از پروردگارش پندي بدو رسد و باز ايستد، آنچه گذشته از آن اوست و كارش با خداست، و هر كه به [ربا خواري] باز گردد، پس آنان دوزخيانند و در آن ماندگارند.
تمایل به ستمگران، موجب گرفتارى به آتش دوزخ
وَلاَ تَرْكَنُواْ إِلَى الَّذِينَ ظَلَمُواْ فَتَمَسَّكُمُ النَّارُ وَمَا لَكُم مِّن دُونِ اللّهِ مِنْ أَوْلِيَاء ثُمَّ لاَ تُنصَرُونَ ﴿هود113﴾
و به كساني كه ستم كردهاند تمايل نشان ندهيد كه آتش [دوزخ] شما را ميگيرد در حالي كه غير از خدا شما را مولا و سرپرستي نيست و آنگاه ياري نخواهيد شد.
احساس بىنيازى از خدا
وَأَمَّا مَن بَخِلَ وَاسْتَغْنَى ﴿ليل8﴾ فَسَنُيَسِّرُهُ لِلْعُسْرَى ﴿ليل10﴾ وَمَا يُغْنِي عَنْهُ مَالُهُ إِذَا تَرَدَّى ﴿ليل11﴾
و اما آن كه بخل ورزيد و [از دين] بىنيازى نمود، پس زودا كه طريقه سختى پيش وى آوريم. و آنگاه كه به هلاكت افتد، مالش به حال او سودى ندهد.
متكبران و سركشان در آتش جهنم
وَالَّذِينَ كَذَّبُواْ بِآيَاتِنَا وَاسْتَكْبَرُواْ عَنْهَا أُوْلَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ ﴿أعراف36﴾
و كساني كه آيات ما را تكذيب كردند و از پذيرش آن تكبر ورزيدند، آنها اهل آتشند و در آن جاودانند.
وَاسْتَكْبَرَ هُوَ وَجُنُودُهُ فِي الْأَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ وَظَنُّوا أَنَّهُمْ إِلَيْنَا لَا يُرْجَعُونَ ﴿قصص39﴾ وَجَعَلْنَاهُمْ أَئِمَّةً يَدْعُونَ إِلَى النَّارِ وَيَوْمَ الْقِيَامَةِ لَا يُنصَرُونَ ﴿قصص41﴾
و او و سپاهيانش در زمين به ناحق سركشى كردند و پنداشتند كه ايشان به سوى ما بازگردانده نمىشوند. و آنها را پيشوايانى قرار داديم كه به سوى آتش مىخواندند، و روز رستاخيز يارى نخواهند شد.
وَإِذْ يَتَحَاجُّونَ فِي النَّارِ فَيَقُولُ الضُّعَفَاء لِلَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا إِنَّا كُنَّا لَكُمْ تَبَعًا فَهَلْ أَنتُم مُّغْنُونَ عَنَّا نَصِيبًا مِّنَ النَّارِ قَالَ الَّذِينَ اسْتَكْبَرُوا إِنَّا كُلٌّ فِيهَا إِنَّ اللَّهَ قَدْ حَكَمَ بَيْنَ الْعِبَادِ ﴿غافر47و 48﴾
و آنگاه كه در آتش به مجادله برخيزند، ضعيفان به مستكبران گويند: ما پيرو شما بوديم آيا مىتوانيد مقدارى از اين آتش را از ما دفع كنيد؟ كسانى كه گردنكشى مىكردند، گويند: [اكنون] همه ما در آتشيم. همانا خدا ميان بندگان [خود] داورى كرده است.
وَيَوْمَ يُعْرَضُ الَّذِينَ كَفَرُوا عَلَى النَّارِ أَذْهَبْتُمْ طَيِّبَاتِكُمْ فِي حَيَاتِكُمُ الدُّنْيَا وَاسْتَمْتَعْتُم بِهَا فَالْيَوْمَ تُجْزَوْنَ عَذَابَ الْهُونِ بِمَا كُنتُمْ تَسْتَكْبِرُونَ فِي الْأَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ وَبِمَا كُنتُمْ تَفْسُقُونَ ﴿أحقاف20﴾
و آن روز كه كافران بر آتش عرضه شوند، [به آنها گفته شود:] نعمتهاى پاكيزه [و خوشىهاى] خود را در زندگى دنيايتان [از بين] برديد و از آنها برخوردار شديد، پس امروز به سزاى آن كه در زمين به ناحق سركشى مىكرديد و به سبب آن كه نافرمانى مىكرديد به عذابى خفتبار كيفر مى شوید.
ثُمَّ أَدْبَرَ وَاسْتَكْبَرَ ﴿مدثر23﴾ سَأُصْلِيهِ سَقَرَ ﴿مدثر26﴾
سپس رو گردانيد و تكبر ورزيد. (مدثر 23)زودا كه او را به "سقر" درآورم.
وَقَالَ رَبُّكُمُ ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ إِنَّ الَّذِينَ يَسْتَكْبِرُونَ عَنْ عِبَادَتِي سَيَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ دَاخِرِينَ ﴿غافر60﴾
و پروردگارتان گفته است: مرا بخوانيد تا شما را اجابت كنم. بىترديد كسانى كه از پرستش من تكبر مىورزند زودا كه سر افكنده وارد دوزخ شوند.
إِنَّ جَهَنَّمَ كَانَتْ مِرْصَادًا. لِلْطَّاغِينَ مَآبًا. لَابِثِينَ فِيهَا أَحْقَابًا ﴿نبأ 21 تا 23﴾
بىترديد دوزخ كمينگاهى شود،براى سركشان محل بازگشت است. كه روزگارانى دراز در آن بمانند.
وَيْلٌ لِّكُلِّ أَفَّاكٍ أَثِيمٍ يَسْمَعُ آيَاتِ اللَّهِ تُتْلَى عَلَيْهِ ثُمَّ يُصِرُّ مُسْتَكْبِرًا كَأَن لَّمْ يَسْمَعْهَا فَبَشِّرْهُ بِعَذَابٍ أَلِيمٍ
﴿جاثية7و 8﴾
واى بر هر دروغزن گناه پيشه، [كه] آيات خدا را كه بر او خوانده مىشود مىشنود، سپس به گردنكشى پاى مىفشارد، چنان كه گويى آن را نشنيده است، پس او را به عذابى دردآور بشارت ده.
استهزاء كنندگان اهل جهنماند
وَقَدْ نَزَّلَ عَلَيْكُمْ فِي الْكِتَابِ أَنْ إِذَا سَمِعْتُمْ آيَاتِ اللّهِ يُكَفَرُ بِهَا وَيُسْتَهْزَأُ بِهَا فَلاَ تَقْعُدُواْ مَعَهُمْ حَتَّى يَخُوضُواْ فِي حَدِيثٍ غَيْرِهِ إِنَّكُمْ إِذًا مِّثْلُهُمْ إِنَّ اللّهَ جَامِعُ الْمُنَافِقِينَ وَالْكَافِرِينَ فِي جَهَنَّمَ جَمِيعًا ﴿نساء140﴾
البته خدا [اين حكم را] در اين كتاب بر شما نازل كرده كه چون بشنويد آيات الهي مورد انكار و ريشخند قرار ميگيرد با آنها منشينيد تا سخني ديگر آغاز كنند، چرا كه در اين صورت شما نيز مثل آنها خواهيد شد، و مسلما خدا منافقان و كافران را همگي در دوزخ گرد خواهد آورد.
يَسْمَعُ آيَاتِ اللَّهِ تُتْلَى عَلَيْهِ ثُمَّ يُصِرُّ مُسْتَكْبِرًا كَأَن لَّمْ يَسْمَعْهَا فَبَشِّرْهُ بِعَذَابٍ أَلِيمٍ.وَإِذَا عَلِمَ مِنْ آيَاتِنَا شَيْئًا اتَّخَذَهَا هُزُوًا أُوْلَئِكَ لَهُمْ عَذَابٌ مُّهِينٌ .مِن وَرَائِهِمْ جَهَنَّمُ وَلَا يُغْنِي عَنْهُم مَّا كَسَبُوا شَيْئًا وَلَا مَا اتَّخَذُوا مِن دُونِ اللَّهِ أَوْلِيَاء وَلَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ ﴿جاثية8 تا 10﴾
و چون به چيزى از آيات ما آگاه شود آن را به ريشخند مىگيرد. اينان عذابى خفتبار برايشان خواهد بود. از پشت سرشان دوزخ است، و آنچه را كه به دست آورده و آن دوستانى را كه غير از خدا اختيار نمودهاند به كارشان نمىآيد و براى ايشان عذابى بزرگ است. اين يك رهنمود است، و كسانى كه آيات پروردگارشان را انكار كردند برايشان عذاب دردناك از شكنجه و اضطراب است.
أُولَئِكَ الَّذِينَ كَفَرُوا بِآيَاتِ رَبِّهِمْ وَلِقَائِهِ فَحَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ فَلَا نُقِيمُ لَهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَزْنًا ذَلِكَ جَزَاؤُهُمْ جَهَنَّمُ بِمَا كَفَرُوا وَاتَّخَذُوا آيَاتِي وَرُسُلِي هُزُوًا ﴿كهف105و 106﴾
آنان كسانیاند كه آيات پروردگارشان و لقای او را انكار كردند، در نتيجه اعمالشان تباه گرديد و روز قيامت برای آنها ميزاني برپا نميكنيم. اين است سزايشان كه همان جهنم است، چرا كه كافر شدند و آيات من و پيامبرانم را به ريشخند گرفتند.
ذَلِكُم بِأَنَّكُمُ اتَّخَذْتُمْ آيَاتِ اللَّهِ هُزُوًا وَغَرَّتْكُمُ الْحَيَاةُ الدُّنْيَا فَالْيَوْمَ لَا يُخْرَجُونَ مِنْهَا وَلَا هُمْ يُسْتَعْتَبُونَ
﴿جاثية35﴾
اين بدان سبب است كه شما آيات خدا را به ريشخند گرفتيد و زندگى دنيا فريبتان داد پس امروز نه از اين [آتش] بيرون آورده شوند و نه عذرشان پذيرفته گردد.
وَقَالُوا إِنْ هَذَا إِلَّا سِحْرٌ مُّبِينٌ. أَئِذَا مِتْنَا وَكُنَّا تُرَابًا وَعِظَامًا أَئِنَّا لَمَبْعُوثُونَ. أَوَآبَاؤُنَا الْأَوَّلُونَ. قُلْ نَعَمْ وَأَنتُمْ دَاخِرُونَ.فَإِنَّمَا هِيَ زَجْرَةٌ وَاحِدَةٌ فَإِذَا هُمْ يَنظُرُونَ. وَقَالُوا يَا وَيْلَنَا هَذَا يَوْمُ الدِّينِ. هَذَا يَوْمُ الْفَصْلِ الَّذِي كُنتُمْ بِهِ تُكَذِّبُونَ. احْشُرُوا الَّذِينَ ظَلَمُوا وَأَزْوَاجَهُمْ وَمَا كَانُوا يَعْبُدُونَ. مِن دُونِ اللَّهِ فَاهْدُوهُمْ إِلَى صِرَاطِ الْجَحِيمِ ﴿صافات 15تا 23 ﴾
و مىگويند: اين جز سحرى آشكار نيست. آيا چون مُرديم و خاك و استخوانهايى شديم، به راستى دوباره زنده مىشويم؟ و آيا نياكان ما نيز [زنده مىشوند]؟ بگو: آرى، و شما [زنده مىشويد] در حالى كه خوار خواهيد بود. پس آن تنها يك صيحه است و بس، و به ناگاه همه آنها [برخيزند و] بنگرند. و مىگويند: واى بر ما! اين روز جزاست. و مىگويند: واى بر ما! اين روز جزاست. اين همان روز داورى است كه تكذيبش مىكرديد. [اى فرشتگان!] گرد آوريد ظالمان و همگنانشان و آنچه را كه میپرستيدند، [آرى آنچه را] جز خدا [مىپرستيدند گرد آوريد] و به راه جهنم هدايتشان كنيد.
إِنَّهُ كَانَ فَرِيقٌ مِّنْ عِبَادِي يَقُولُونَ رَبَّنَا آمَنَّا فَاغْفِرْ لَنَا وَارْحَمْنَا وَأَنتَ خَيْرُ الرَّاحِمِينَ. فَاتَّخَذْتُمُوهُمْ سِخْرِيًّا حَتَّى أَنسَوْكُمْ ذِكْرِي وَكُنتُم مِّنْهُمْ تَضْحَكُونَ ﴿مؤمنون109و 110﴾
همانا گروهي از بندگان من بودند كه ميگفتند: پروردگارا! ايمان آورديم، پس بر ما ببخشاي و به ما رحم كن كه تو بهترين مهرباناني، امّا شما آنها را به ريشخند گرفتيد تا اين كه [شما را رها كردند و] ذكر مرا از ياد شما بردند و شما همچنان بر آنان ميخنديديد.
وَقَالُوا مَا لَنَا لَا نَرَى رِجَالًا كُنَّا نَعُدُّهُم مِّنَ الْأَشْرَارِ . أَتَّخَذْنَاهُمْ سِخْرِيًّا أَمْ زَاغَتْ عَنْهُمُ الْأَبْصَارُ. إِنَّ ذَلِكَ لَحَقٌّ تَخَاصُمُ أَهْلِ النَّارِ ﴿ص62 تا 64﴾
و [دوزخيان] گويند: چرا مردانى را كه از بدان مىشمرديم در اين جا نمىبينيم؟ آيا ما آنها را [كه در دنيا] به ريشخند گرفتيم [اهل نجات بودهاند] يا چشمها [ى ما] بر آنها نمىافتد؟ بىترديد، اين جدال اهل جهنم يك واقعيت است.
وَالَّذِينَ كَذَّبُواْ بِآيَاتِنَا وَاسْتَكْبَرُواْ عَنْهَا أُوْلَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ ﴿أعراف36﴾
و كساني كه آيات ما را تكذيب كردند و از پذيرش آن تكبر ورزيدند، آنها اهل آتشند و در آن جاودانند.
ذَلِكَ جَزَاء أَعْدَاء اللَّهِ النَّارُ لَهُمْ فِيهَا دَارُ الْخُلْدِ جَزَاء بِمَا كَانُوا بِآيَاتِنَا يَجْحَدُونَ ﴿فصلت28﴾
آرى، سزاى دشمنان خدا همان آتش است كه در آن منزل هميشگى دارند به سزاى اين كه آيات ما را انكار مىكردند.
هَذَا هُدًى وَالَّذِينَ كَفَرُوا بِآيَاتِ رَبِّهِمْ لَهُمْ عَذَابٌ مَّن رِّجْزٍ أَلِيمٌ ﴿جاثية11﴾
اين يك رهنمود است، و كسانى كه آيات پروردگارشان را انكار كردند برايشان عذاب دردناك از شكنجه و اضطراب است.
وَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرَى عَلَى اللَّهِ كَذِبًا أَوْ كَذَّبَ بِالْحَقِّ لَمَّا جَاءهُ أَلَيْسَ فِي جَهَنَّمَ مَثْوًى لِّلْكَافِرِينَ ﴿عنكبوت68﴾
و كيست ستمكارتر از آن كه بر خدا دروغ بندد يا حق را آنگاه كه به سوى او آمد تكذيب كند؟ آيا كافران را در جهنم جايگاهى نيست؟
أَرَأَيْتَ إِن كَذَّبَ وَتَوَلَّى ﴿علق13﴾
مگر ندانى كه اگر تكذيب كند و روى بگرداند [سزا خواهد ديد].
إِنَّ الَّذِينَ كَذَّبُواْ بِآيَاتِنَا وَاسْتَكْبَرُواْ عَنْهَا لاَ تُفَتَّحُ لَهُمْ أَبْوَابُ السَّمَاء وَلاَ يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ حَتَّى يَلِجَ الْجَمَلُ فِي سَمِّ الْخِيَاطِ وَكَذَلِكَ نَجْزِي الْمُجْرِمِينَ لَهُم مِّن جَهَنَّمَ مِهَادٌ وَمِن فَوْقِهِمْ غَوَاشٍ وَكَذَلِكَ نَجْزِي الظَّالِمِينَ
﴿أعراف40و41﴾
همانا كساني كه آيات ما را تكذيب كردند و از پذيرش آن تمرد نمودند، درهاي آسمان به رويشان باز نشود، و به بهشت داخل نشوند مگر آن كه شتر در سوراخ سوزن داخل شود، و بدينسان مجرمان را كيفر ميدهيم. براي آنها بستری از جهنم و از رويشان لحافهای آتش است و اين گونه بيدادگران را سزا میدهيم.
... وَمَن يُضْلِلْ فَلَن تَجِدَ لَهُمْ أَوْلِيَاء مِن دُونِهِ وَنَحْشُرُهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ عَلَى وُجُوهِهِمْ عُمْيًا وَبُكْمًا وَصُمًّا مَّأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ كُلَّمَا خَبَتْ زِدْنَاهُمْ سَعِيرًا ذَلِكَ جَزَآؤُهُم بِأَنَّهُمْ كَفَرُواْ بِآيَاتِنَا وَقَالُواْ أَئِذَا كُنَّا عِظَامًا وَرُفَاتًا أَإِنَّا لَمَبْعُوثُونَ خَلْقًا جَدِيدًا ﴿إسراء97و 98﴾
...و هر كه را گمراه كند جز خدا برايشان سرپرستی نخواهی يافت، و روز قيامت آنها را به رو افتاده و چشم بسته و لال و كر محشور میكنيم. جايگاهشان دوزخ است كه هر دم آتش آن فرو نشيند، شرارهای تازه برايشان میافزاييم. سزايشان همين است، چرا كه آنها آيات ما را انكار كردند و گفتند: آيا وقتي ما استخوان و خاك شديم باز در آفرينشي جديد زنده خواهيم شد؟
وَإِذَا قُرِئَ عَلَيْهِمُ الْقُرْآنُ لَا يَسْجُدُونَ .بَلِ الَّذِينَ كَفَرُواْ يُكَذِّبُونَ.وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا يُوعُونَ. فَبَشِّرْهُم بِعَذَابٍ أَلِيمٍ ﴿انشقاق21تا 24﴾
و چون قرآن بر آنها خوانده شود سجده نمىكنند؟ نه، بلكه كافران [همواره] تكذيب مىكنند.و خدا بهتر داند كه در خاطر چه دارند. پس به عذاب دردناكى بشارتشان ده.
يَا بَنِي آدَمَ لاَ يَفْتِنَنَّكُمُ الشَّيْطَانُ كَمَا أَخْرَجَ أَبَوَيْكُم مِّنَ الْجَنَّةِ يَنزِعُ عَنْهُمَا لِبَاسَهُمَا لِيُرِيَهُمَا سَوْءَاتِهِمَا إِنَّهُ يَرَاكُمْ هُوَ وَقَبِيلُهُ مِنْ حَيْثُ لاَ تَرَوْنَهُمْ إِنَّا جَعَلْنَا الشَّيَاطِينَ أَوْلِيَاء لِلَّذِينَ لاَ يُؤْمِنُونَ ﴿أعراف27﴾
و كاش آنها را هنگامي كه برابر آتش نگاه داشته ميشوند ميديدي كه ميگويند: اي كاش بازگردانده ميشديم و ديگر آيات پروردگار خويش را انكار نميكرديم و از مؤمنان ميشديم.
بَلْ كَذَّبُوا بِالسَّاعَةِ وَأَعْتَدْنَا لِمَن كَذَّبَ بِالسَّاعَةِ سَعِيرًا إِذَا رَأَتْهُم مِّن مَّكَانٍ بَعِيدٍ سَمِعُوا لَهَا تَغَيُّظًا وَزَفِيرًا َإِذَا أُلْقُوا مِنْهَا مَكَانًا ضَيِّقًا مُقَرَّنِينَ دَعَوْا هُنَالِكَ ثُبُورًا ﴿فرقان11 تا 13﴾
[اينها بهانه است،] بلكه آنها رستاخيز را تكذيب كردند، و براي هر كه رستاخيز را دروغ خواند، آتش افروخته آماده كردهايم. چون دوزخ آنها را از فاصلهاي دور ببيند، خشم و خروشي از آن ميشنوند.
وَيَوْمَ الْقِيَامَةِ تَرَى الَّذِينَ كَذَبُواْ عَلَى اللَّهِ وُجُوهُهُم مُّسْوَدَّةٌ أَلَيْسَ فِي جَهَنَّمَ مَثْوًى لِّلْمُتَكَبِّرِينَ وَيُنَجِّي اللَّهُ الَّذِينَ اتَّقَوا بِمَفَازَتِهِمْ لَا يَمَسُّهُمُ السُّوءُ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ ﴿زمر60و 61﴾
و روز قيامت كسانى را كه بر خدا دروغ بستند مىبينى روهايشان سياه است. آيا سركشان را جاى در دوزخ نيست؟ و خدا پرهيزگاران را به سبب كاميابىشان [در تقوا] نجات مىدهد. به آنها نه [هيچ گونه] بدى مىرسد و نه اندوهگين مىشوند.
كَدَأْبِ آلِ فِرْعَوْنَ وَالَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ كَذَّبُواْ بِآيَاتِنَا فَأَخَذَهُمُ اللّهُ بِذُنُوبِهِمْ وَاللّهُ شَدِيدُ الْعِقَابِ قُل لِّلَّذِينَ كَفَرُواْ سَتُغْلَبُونَ وَتُحْشَرُونَ إِلَى جَهَنَّمَ وَبِئْسَ الْمِهَادُ ﴿آلعمران11و 12﴾
همچون شيوهي فرعونيان و كفّار پيشين آيات ما را دروغ انگاشتند، پس خدا آنان را به گناهانشان بگرفت كه خدا سخت كيفر است. به كافران بگو: زودا كه به زانو در آييد و به سوي جهنّم گرد آورده شويد و چه بد جايگاهي است.
وَيَجْعَلُونَ لِلّهِ مَا يَكْرَهُونَ وَتَصِفُ أَلْسِنَتُهُمُ الْكَذِبَ أَنَّ لَهُمُ الْحُسْنَى لاَ جَرَمَ أَنَّ لَهُمُ الْنَّارَ وَأَنَّهُم مُّفْرَطُونَ
﴿نحل62﴾
و براي خدا چيزهايي قرار ميدهند كه خود از آن كراهت دارند و زبانشان دروغپردازي ميكند كه براي آنها عاقبت خوبي است، بلكه ناگزير آتش [جهنم] براي آنهاست و به سوي آن پيش فرستاده خواهند شد.
وَأَمَّا الَّذِينَ فَسَقُوا فَمَأْوَاهُمُ النَّارُ كُلَّمَا أَرَادُوا أَن يَخْرُجُوا مِنْهَا أُعِيدُوا فِيهَا وَقِيلَ لَهُمْ ذُوقُوا عَذَابَ النَّارِ الَّذِي كُنتُم بِهِ تُكَذِّبُونَ ﴿سجدة20﴾
و اما كسانى كه نافرمانى كردند، جايگاهشان آتش است. هر بار كه بخواهند از آن بيرون بيايند به درون آن بازگردانده مىشوند و به آنها گفته مىشود: بچشيد عذاب آتشى را كه دروغش مىپنداشتيد..
جَزَاء وِفَاقًا إِنَّهُمْ كَانُوا لَا يَرْجُونَ حِسَابًا. وَكَذَّبُوا بِآيَاتِنَا كِذَّابًا وَكُلَّ شَيْءٍ أَحْصَيْنَاهُ كِتَابًا .فَذُوقُوا فَلَن نَّزِيدَكُمْ إِلَّا عَذَابًا ﴿نبأ26تا 30﴾
پاداشى است موافق كردار. چرا كه آنان هيچ حسابى را باور نداشتند. و آيات ما را سخت دروغ مىشمردند. و حال آن كه ما همه چيز را به صورت مكتوب بر شمردهايم. پس بچشيد كه هرگز جز عذابتان نيفزاييم.
أَرَأَيْتَ إِن كَذَّبَ وَتَوَلَّى.أَلَمْ يَعْلَمْ بِأَنَّ اللَّهَ يَرَى كَلَّا لَئِن لَّمْ يَنتَهِ لَنَسْفَعًا بِالنَّاصِيَةِ نَاصِيَةٍ كَاذِبَةٍ خَاطِئَةٍ.فَلْيَدْعُ نَادِيَه.سَنَدْعُ الزَّبَانِيَةَ ﴿علق13تا 18﴾
مگر ندانى كه اگر تكذيب كند و روى بگرداند [سزا خواهد ديد]. آيا ندانسته است كه يقينا خدا مىبيند! حاشا كه اگر دست بر ندارد موى پيشانى او را گرفته [به دوزخ] مىكشانيمش، موى پيشانى دروغزن خطاكار را. پس او گروهش را بخواند. ما هم آتشبانان را خواهيم خواند.
اسراف كاران و افراط گران اهل دوزخند
...وَأَنَّ الْمُسْرِفِينَ هُمْ أَصْحَابُ النَّارِ ﴿غافر43﴾
... و به راستى، برگشت ما تنها به سوى خداست، و افراطگران اهل آتشند.
گمراه كنندگان مردم و آتش جهنم
قَالَ ادْخُلُواْ فِي أُمَمٍ قَدْ خَلَتْ مِن قَبْلِكُم مِّن الْجِنِّ وَالإِنسِ فِي النَّارِ كُلَّمَا دَخَلَتْ أُمَّةٌ لَّعَنَتْ أُخْتَهَا حَتَّى إِذَا ادَّارَكُواْ فِيهَا جَمِيعًا قَالَتْ أُخْرَاهُمْ لأُولاَهُمْ رَبَّنَا هَؤُلاء أَضَلُّونَا فَآتِهِمْ عَذَابًا ضِعْفًا مِّنَ النَّارِ قَالَ لِكُلٍّ ضِعْفٌ وَلَكِن لاَّ تَعْلَمُونَ وَقَالَتْ أُولاَهُمْ لأُخْرَاهُمْ فَمَا كَانَ لَكُمْ عَلَيْنَا مِن فَضْلٍ فَذُوقُواْ الْعَذَابَ بِمَا كُنتُمْ تَكْسِبُونَ
﴿أعراف38و 39﴾
گويد: شما هم در جمع گروههايي از جن و انس كه پيش از شما گذشتند به آتش داخل شويد. هر بار كه گروهي داخل شود، همكيشان خود را لعنت كند، تا وقتي كه همگي در آن جا به هم رسند، پيروانشان دربارهي پيشوايان خود گويند پروردگارا! اينها بودن که ما را گمراه کردن، پس عذابشان را از آتش دو چندان ده. گويد: براي همگان دو چندان است ولي نميدانيد. و پيشوايان به پيروانشان گويند: شما را بر ما امتيازي نيست، پس به سزاي آنچه انجام ميداديد عذاب را بچشيد.
وَجَعَلُواْ لِلّهِ أَندَادًا لِّيُضِلُّواْ عَن سَبِيلِهِ قُلْ تَمَتَّعُواْ فَإِنَّ مَصِيرَكُمْ إِلَى النَّارِ ﴿إبراهيم30﴾
و براي خدا مانندهايي قرار دادند تا [مردم را] از راه او گمراه سازند. بگو: برخوردار شويد كه قطعا بازگشت شما به سوي آتش است.
قَالَ الَّذِينَ حَقَّ عَلَيْهِمُ الْقَوْلُ رَبَّنَا هَؤُلَاء الَّذِينَ أَغْوَيْنَا أَغْوَيْنَاهُمْ كَمَا غَوَيْنَا تَبَرَّأْنَا إِلَيْكَ مَا كَانُوا إِيَّانَا يَعْبُدُونَ وَقِيلَ ادْعُوا شُرَكَاءكُمْ فَدَعَوْهُمْ فَلَمْ يَسْتَجِيبُوا لَهُمْ وَرَأَوُا الْعَذَابَ لَوْ أَنَّهُمْ كَانُوا يَهْتَدُونَ ﴿قصص63و 64﴾
آنان كه حكم عذاب برايشان حتمى شده مىگويند: پروردگارا! اينانند كسانى كه گمراهشان كرديم گمراهشان كرديم هم چنان كه خود گمراه شديم. [ما از آنها] به سوى تو بيزارى مىجوييم. اينان ما را نمىپرستيدند [بلكه هواى نفس خود را مىپرستيدند].و گفته شود: شريكان خود را فراخوانيد. پس آنها را مىخوانند، ولى پاسخشان نمىدهند و عذاب را مىبينند [و آرزو مىكنند] كاش هدايت يافته بودند.
احْشُرُوا الَّذِينَ ظَلَمُوا وَأَزْوَاجَهُمْ وَمَا كَانُوا يَعْبُدُونَ مِن دُونِ اللَّهِ فَاهْدُوهُمْ إِلَى صِرَاطِ الْجَحِيمِ
﴿صافات22و 23﴾
[اى فرشتگان!] گرد آوريد ظالمان و همگنانشان و آنچه را كه میپرستيدند [آرى آنچه را] جز خدا [مىپرستيدند گرد آوريد] و به راه جهنم هدايتشان كنيد.
جهنم ، سزای بدگویان عیبجو
وَيْلٌ لِّكُلِّ هُمَزَةٍ لُّمَزَةٍ. الَّذِي جَمَعَ مَالًا وَعَدَّدَهُ. يَحْسَبُ أَنَّ مَالَهُ أَخْلَدَهُ.كَلَّا لَيُنبَذَنَّ فِي الْحُطَمَةِ. ﴿همزةتا 1تا4﴾
واى بر هر بدگوى كنندهى عيبجوى. آنكه مالى فراهم كرد و بر شمرد.مىپندارد كه مالش او را جاويد كند. چنين نيست [كه مىپندارد]، حتما در آتشى شكننده افكنده شود.
فراريان از ميدان مبارزه، جايگاهشان دوزخ است
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ إِذَا لَقِيتُمُ الَّذِينَ كَفَرُواْ زَحْفاً فَلاَ تُوَلُّوهُمُ الأَدْبَارَ وَمَن يُوَلِّهِمْ يَوْمَئِذٍ دُبُرَهُ إِلاَّ مُتَحَرِّفاً لِّقِتَالٍ أَوْ مُتَحَيِّزاً إِلَى فِئَةٍ فَقَدْ بَاء بِغَضَبٍ مِّنَ اللّهِ وَمَأْوَاهُ جَهَنَّمُ وَبِئْسَ الْمَصِيرُ ﴿أنفال15و 16﴾
اي مؤمنان! هنگامي كه با انبوه كافران رو به رو شديد، هرگز به آنها پشت نكنيد. و هر كس در آن هنگام به آنان پشت كند- مگر آن كه با هدف كنارهجويي براي نبرد مجدد يا پيوستن به گروه [خودي] باشد- [چنين كسي] قطعا به خشم الهي گرفتار گشته و جايگاه او دوزخ است و بد سرنوشتي است.
دعوت کنندگان به آتش جهنم
شیطان دعوت کننده به آتش
وَاسْتَفْزِزْ مَنِ اسْتَطَعْتَ مِنْهُمْ بِصَوْتِكَ وَأَجْلِبْ عَلَيْهِم بِخَيْلِكَ وَرَجِلِكَ وَشَارِكْهُمْ فِي الأَمْوَالِ وَالأَوْلادِ وَعِدْهُمْ وَمَا يَعِدُهُمُ الشَّيْطَانُ إِلاَّ غُرُورًا إِنَّ عِبَادِي لَيْسَ لَكَ عَلَيْهِمْ سُلْطَانٌ وَكَفَى بِرَبِّكَ وَكِيلاً ﴿إسراء64و65﴾
و از ايشان هر كه را توانستي به آواي خود تحريك كن و با سواران و پيادگانت بر آنها بتاز، و با آنها در اموال و اولاد شريك شو، و به ايشان وعده بده، ولي شيطان جز از روي فريب به آنها وعده نميدهد.به يقين، تو را بر بندگان [صالح] من تسلطي نيست، و كفالت پروردگارت بس است.
شیاطین و طغیانگران سرپرستان اهل جهنماند
اللّهُ وَلِيُّ الَّذِينَ آمَنُواْ يُخْرِجُهُم مِّنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّوُرِ وَالَّذِينَ كَفَرُواْ أَوْلِيَآؤُهُمُ الطَّاغُوتُ يُخْرِجُونَهُم مِّنَ النُّورِ إِلَى الظُّلُمَاتِ أُوْلَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ ﴿بقرة257﴾
خدا سرپرست مؤمنان است و آنان را از تاريكيها به سوي روشنايي بيرون ميآورد، و كساني كه كافر شدند سرپرستانشان طغيانگرانند كه از نور به تاريكيهايشان ميبرند. آنها دوزخياند و در آن جاودانند.
أَفَحَسِبَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَن يَتَّخِذُوا عِبَادِي مِن دُونِي أَوْلِيَاء إِنَّا أَعْتَدْنَا جَهَنَّمَ لِلْكَافِرِينَ نُزُلًا ﴿كهف102﴾
آيا كساني كه كافر شدند پنداشتهاند كه ميتوانند به جاي من بندگانم را سرپرست بگيرند؟ ما جهنم را براي پذيرايي كافران آماده كردهايم.
همسر مشرک انسان را به آتش دعوت میکند
وَلاَ تَنكِحُواْ الْمُشْرِكَاتِ حَتَّى يُؤْمِنَّ وَلأَمَةٌ مُّؤْمِنَةٌ خَيْرٌ مِّن مُّشْرِكَةٍ وَلَوْ أَعْجَبَتْكُمْ وَلاَ تُنكِحُواْ الْمُشِرِكِينَ حَتَّى يُؤْمِنُواْ وَلَعَبْدٌ مُّؤْمِنٌ خَيْرٌ مِّن مُّشْرِكٍ وَلَوْ أَعْجَبَكُمْ أُوْلَئِكَ يَدْعُونَ إِلَى النَّارِ وَاللّهُ يَدْعُوَ إِلَى الْجَنَّةِ وَالْمَغْفِرَةِ بِإِذْنِهِ وَيُبَيِّنُ آيَاتِهِ لِلنَّاسِ لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُونَ ﴿بقرة221﴾
و با زنان مشرك ازدواج نكنيد تا وقتي كه ايمان بياورند و البته كنيز با ايمان از زن مشرك بهتر است هر چند [زيبايي] او شما را مفتون سازد، و به مردان مشرك تا ايمان نياوردهاند زن مدهيد كه تحقيقا بردهي با ايمان از مرد مشرك بهتر است هر چند توجه شما را جلب كند. آنها [شما را] به آتش ميخوانند و خدا به امر خود به بهشت و مغفرت ميخواند، و آيات خود را براي مردم بيان ميكند باشد كه پند گيرند.
چگونگي ورود به جهنم
ورود كافران به جهنّم، با اجبار و اكراه
هَذَا فَوْجٌ مُّقْتَحِمٌ مَّعَكُمْ لَا مَرْحَبًا بِهِمْ إِنَّهُمْ صَالُوا النَّارِ ﴿ص59﴾
[اى رهبران كفر!] اينها گروهى هستند كه با شما به اجبار [به آتش] داخل مىشوند. خوشآمدشان مباد! بیترديد آنها داخل آتش میشوند.
... قَالَ وَمَن كَفَرَ فَأُمَتِّعُهُ قَلِيلاً ثُمَّ أَضْطَرُّهُ إِلَى عَذَابِ النَّارِ وَبِئْسَ الْمَصِيرُ ﴿بقرة126﴾
... فرمود: امّا آن كه كافر شود، اندكي برخوردارش ميكنم، سپس او را به سوي عذاب آتش ميكشانم و چه بد سرنوشتي است. (بقره126)
ورود كافران، به صورت دسته دسته و گروهى به جهنّم
قَالَ ادْخُلُواْ فِي أُمَمٍ قَدْ خَلَتْ مِن قَبْلِكُم مِّن الْجِنِّ وَالإِنسِ فِي النَّارِ كُلَّمَا دَخَلَتْ أُمَّةٌ لَّعَنَتْ أُخْتَهَا حَتَّى إِذَا ادَّارَكُواْ فِيهَا جَمِيعًا قَالَتْ أُخْرَاهُمْ لأُولاَهُمْ رَبَّنَا هَؤُلاء أَضَلُّونَا فَآتِهِمْ عَذَابًا ضِعْفًا مِّنَ النَّارِ قَالَ لِكُلٍّ ضِعْفٌ وَلَكِن لاَّ تَعْلَمُونَ ﴿أعراف38﴾
گويد: شما هم در جمع گروههايي از جن و انس كه پيش از شما گذشتند به آتش داخل شويد. هر بار كه گروهي داخل شود، همكيشان خود را لعنت كند، تا وقتي كه همگي در آن جا به هم رسند، پيروانشان دربارهي پيشوايان خود گويند پروردگارا! اينها بودن که ما را گمراه کردن، پس عذابشان را از آتش دو چندان ده. گويد: براي همگان دو چندان است ولي نميدانيد.
هَذَا فَوْجٌ مُّقْتَحِمٌ مَّعَكُمْ لَا مَرْحَبًا بِهِمْ إِنَّهُمْ صَالُوا النَّارِ ﴿ص59﴾
[اى رهبران كفر!] اينها گروهى هستند كه با شما به اجبار [به آتش] داخل مىشوند. خوشآمدشان مباد! بیترديد آنها داخل آتش میشوند.
وَسِيقَ الَّذِينَ كَفَرُوا إِلَى جَهَنَّمَ زُمَرًا حَتَّى إِذَا جَاؤُوهَا فُتِحَتْ أَبْوَابُهَا وَقَالَ لَهُمْ خَزَنَتُهَا أَلَمْ يَأْتِكُمْ رُسُلٌ مِّنكُمْ يَتْلُونَ عَلَيْكُمْ آيَاتِ رَبِّكُمْ وَيُنذِرُونَكُمْ لِقَاء يَوْمِكُمْ هَذَا قَالُوا بَلَى وَلَكِنْ حَقَّتْ كَلِمَةُ الْعَذَابِ عَلَى الْكَافِرِينَ
﴿زمر71﴾
و كسانى كه كافر شدند، گروه گروه به سوى جهنّم رانده شوند. تا چون بدان جا رسند، درهاى آن [به رويشان] گشوده شود و نگهبانانش به آنها گويند: مگر فرستادگانى از خودتان به سوى شما نيامدند كه آيات پروردگارتان را بر شما بخوانند و به ديدار چنين روزى شما را هشدار دهند؟ گويند: چرا، ولى [مخالفت كرديم، لذا] فرمان عذاب بر كافران محقق شده است.
... كُلَّمَا أُلْقِيَ فِيهَا فَوْجٌ سَأَلَهُمْ خَزَنَتُهَا أَلَمْ يَأْتِكُمْ نَذِيرٌ ﴿ملك8﴾
... هر بار كه گروهى در آن افكنده شوند، نگاهبانان آن از ايشان پرسند: آيا شما را هشدار دهندهاى نيامد؟
ورود هر دسته از جهنمیان، از درهاى هفتگانه
وَإِنَّ جَهَنَّمَ لَمَوْعِدُهُمْ أَجْمَعِينَ لَهَا سَبْعَةُ أَبْوَابٍ لِّكُلِّ بَابٍ مِّنْهُمْ جُزْءٌ مَّقْسُومٌ ﴿حجر43و 44﴾
و قطعاً جهنم وعدهگاه همه آنهاست. آن را هفت در است و براي هر دري، گروه معيني از آن [گمراه] ها تقسيم شدهاند.
وصف احوال گناهکاران در جهنم
دریافت کارنامه اعمال جهنمیان با دست چپ یا پشت سر
وَأَمَّا مَنْ أُوتِيَ كِتَابَهُ وَرَاء ظَهْرِهِ. فَسَوْفَ يَدْعُو ثُبُورًا . وَيَصْلَى سَعِيرًا . إِنَّهُ كَانَ فِي أَهْلِهِ مَسْرُورًا
﴿انشقاق 10تا 13﴾
و اما آن كه كارنامهاش از پشت سرش به او داده شود، پس زودا كه فريادش بلند شود كه واى بر من! و در آتش در آيد. كه وى [در دنيا] ميان كسان خويش [از گناه] شادمان بود.
وَأَمَّا مَنْ أُوتِيَ كِتَابَهُ بِشِمَالِهِ فَيَقُولُ يَا لَيْتَنِي لَمْ أُوتَ كِتَابِيهْ وَلَمْ أَدْرِ مَا حِسَابِيهْ يَا لَيْتَهَا كَانَتِ الْقَاضِيَةَ
﴿حاقة25تا 27﴾
و اما كسى كه كارنامهاش بدست چپ او داده شود، گويد: اى كاش نامهام به من داده نمىشد، و نمىدانستم حسابم چيست. اى كاش آن [مرگ] پايان دهندهى كار بود [و دوباره زنده نمىشدم].
جهنمیان کور و کر و لال محشور میشوند
وَمَن يَهْدِ اللّهُ فَهُوَ الْمُهْتَدِ وَمَن يُضْلِلْ فَلَن تَجِدَ لَهُمْ أَوْلِيَاء مِن دُونِهِ وَنَحْشُرُهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ عَلَى وُجُوهِهِمْ عُمْيًا وَبُكْمًا وَصُمًّا مَّأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ كُلَّمَا خَبَتْ زِدْنَاهُمْ سَعِيرًا ﴿إسراء97﴾
و هر كه را خدا هدايت كند رهيافته اوست، و هر كه را گمراه كند جز خدا برايشان سرپرستي نخواهي يافت، و روز قيامت آنها را به رو افتاده و چشم بسته و لال و كر محشور ميكنيم. جايگاهشان دوزخ است كه هر دم آتش آن فرو نشيند، شرارهاي تازه برايشان ميافزاييم.
أُولَئِكَ الَّذِينَ كَفَرُوا بِآيَاتِ رَبِّهِمْ وَلِقَائِهِ فَحَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ فَلَا نُقِيمُ لَهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَزْنًا ذَلِكَ جَزَاؤُهُمْ جَهَنَّمُ بِمَا كَفَرُوا وَاتَّخَذُوا آيَاتِي وَرُسُلِي هُزُوًا ﴿كهف105و 106﴾
آنان كسانياند كه آيات پروردگارشان و لقاي او را انكار كردند، در نتيجه اعمالشان تباه گرديد و روز قيامت براي آنها ميزاني برپا نميكنيم. اين است سزايشان كه همان جهنم است، چرا كه كافر شدند و آيات من و پيامبرانم را به ريشخند گرفتند.
گناهکاران ،به زانو نشسته، به جهنم حاضر میشوند
وَإِن مِّنكُمْ إِلَّا وَارِدُهَا كَانَ عَلَى رَبِّكَ حَتْمًا مَّقْضِيًّا ثُمَّ نُنَجِّي الَّذِينَ اتَّقَوا وَّنَذَرُ الظَّالِمِينَ فِيهَا جِثِيًّا
﴿مريم71و 72﴾
و همه شما بدون استثنا وارد جهنم ميشويد كه اين كار بر خداي تو حتمي و قطعي است. سپس كساني را كه تقوا پيشه كردند نجات ميدهيم و ظالمان را به زانو درآمده در آن رها ميكنيم.
كَدَأْبِ آلِ فِرْعَوْنَ وَالَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ كَذَّبُواْ بِآيَاتِنَا فَأَخَذَهُمُ اللّهُ بِذُنُوبِهِمْ وَاللّهُ شَدِيدُ الْعِقَابِ قُل لِّلَّذِينَ كَفَرُواْ سَتُغْلَبُونَ وَتُحْشَرُونَ إِلَى جَهَنَّمَ وَبِئْسَ الْمِهَادُ ﴿آلعمران11و12﴾
همچون شيوهي فرعونيان و كفّار پيشين آيات ما را دروغ انگاشتند، پس خدا آنان را به گناهانشان بگرفت كه خدا سخت كيفر است. به كافران بگو: زودا كه به زانو در آييد و به سوي جهنّم گرد آورده شويد و چه بد جايگاهي است.
فَكُبْكِبُوا فِيهَا هُمْ وَالْغَاوُونَ ﴿شعراء94﴾
پس آنها و همه گمراهان به حالت سرنگون در آن [آتش] افكنده شوند.
أَوَلَا يَذْكُرُ الْإِنسَانُ أَنَّا خَلَقْنَاهُ مِن قَبْلُ وَلَمْ يَكُ شَيْئًا فَوَرَبِّكَ لَنَحْشُرَنَّهُمْ وَالشَّيَاطِينَ ثُمَّ لَنُحْضِرَنَّهُمْ حَوْلَ جَهَنَّمَ جِثِيًّا ثُمَّ لَنَنزِعَنَّ مِن كُلِّ شِيعَةٍ أَيُّهُمْ أَشَدُّ عَلَى الرَّحْمَنِ عِتِيًّا ﴿مريم67تا 69﴾
آيا انسان به خاطر نميآورد كه ما او را قبلا آفريديم در حالي كه چيزي نبود؟ پس به پروردگارت سوگند كه حتما آنها را همراه شياطين گرد ميآوريم، آنگاه همه را به زانو نشسته پيرامون جهنم حاضر ميكنيم. سپس از هر گروه كساني را كه در بر خداي رحمان سركشتر بودند بيرون ميكشيم .
جهنمیان حاضرند هرآنچه در زمین است برای رهایی خود بدهند
لِلَّذِينَ اسْتَجَابُواْ لِرَبِّهِمُ الْحُسْنَى وَالَّذِينَ لَمْ يَسْتَجِيبُواْ لَهُ لَوْ أَنَّ لَهُم مَّا فِي الأَرْضِ جَمِيعًا وَمِثْلَهُ مَعَهُ لاَفْتَدَوْاْ بِهِ أُوْلَئِكَ لَهُمْ سُوءُ الْحِسَابِ وَمَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ وَبِئْسَ الْمِهَادُ ﴿رعد18﴾
كساني كه پروردگارشان را اجابت كردند براي آنها بهترين [پاداش] است، و كساني كه او را اجابت نكردند، اگر همه آنچه در زمين است و همانندش از آن آنها باشد، حتما آن را براي بازخريد خويش خواهند داد. آنها را حساب بدي است و جايشان دوزخ است و بد آرامگاهي است.
پذيرفته نشدن هيچگونه فديهاى، از دوزخيان
لِلَّذِينَ اسْتَجَابُواْ لِرَبِّهِمُ الْحُسْنَى وَالَّذِينَ لَمْ يَسْتَجِيبُواْ لَهُ لَوْ أَنَّ لَهُم مَّا فِي الأَرْضِ جَمِيعًا وَمِثْلَهُ مَعَهُ لاَفْتَدَوْاْ بِهِ أُوْلَئِكَ لَهُمْ سُوءُ الْحِسَابِ وَمَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ وَبِئْسَ الْمِهَادُ ﴿رعد18﴾
كساني كه پروردگارشان را اجابت كردند براي آنها بهترين [پاداش] است، و كساني كه او را اجابت نكردند، اگر همه آنچه در زمين است و همانندش از آن آنها باشد، حتما آن را براي بازخريد خويش خواهند داد. آنها را حساب بدي است و جايشان دوزخ است و بد آرامگاهي است.
فَالْيَوْمَ لَا يُؤْخَذُ مِنكُمْ فِدْيَةٌ وَلَا مِنَ الَّذِينَ كَفَرُوا مَأْوَاكُمُ النَّارُ هِيَ مَوْلَاكُمْ وَبِئْسَ الْمَصِيرُ ﴿حديد15﴾
پس امروز نه از شما و نه از كسانى كه كافر شدهاند عوضى پذيرفته نمىشود. جایگاهتان آتش است و همان سزاوار شما است و بد سرانجامی است.
يُبَصَّرُونَهُمْ يَوَدُّ الْمُجْرِمُ لَوْ يَفْتَدِي مِنْ عَذَابِ يَوْمِئِذٍ بِبَنِيهِ. وَصَاحِبَتِهِ وَأَخِيهِ . وَفَصِيلَتِهِ الَّتِي تُؤْويهِ . وَمَن فِي الْأَرْضِ جَمِيعًا ثُمَّ يُنجِيهِ. كَلَّا إِنَّهَا لَظَى ﴿معارج11تا 15﴾
دوستان صميمى به آنها نشان داده مىشوند، {ولى کاری نمی توانند} گناهکار دوست می دارد که کاش برای رهایی از عذاب آن روز پسران خود را عوض دهد. و [نيز] همسر و برادر خود را.و اقوامش را كه به او پناه مىدادند. و هر كه را كه در روى زمين است همه را [عوض مىداد] و آنگاه خود را [از عذاب] مىرهانيد.نه، هرگز [نجاتى در كار نيست]. همانا آن آتشى شعلهور است.
جهنمیان از آتش دوزخ راه فراری ندارند
وَرَأَى الْمُجْرِمُونَ النَّارَ فَظَنُّوا أَنَّهُم مُّوَاقِعُوهَا وَلَمْ يَجِدُوا عَنْهَا مَصْرِفًا ﴿كهف53﴾
و گناهكاران آتش دوزخ را میبينند و در میيابند كه در آن افتادني هستند، و از آن راه گريزي نمييابند.
لعن و نفرین دوزخیان به یکدیگر در جهنم:
قَالَ ادْخُلُواْ فِي أُمَمٍ قَدْ خَلَتْ مِن قَبْلِكُم مِّن الْجِنِّ وَالإِنسِ فِي النَّارِ كُلَّمَا دَخَلَتْ أُمَّةٌ لَّعَنَتْ أُخْتَهَا حَتَّى إِذَا ادَّارَكُواْ فِيهَا جَمِيعًا قَالَتْ أُخْرَاهُمْ لأُولاَهُمْ رَبَّنَا هَؤُلاء أَضَلُّونَا فَآتِهِمْ عَذَابًا ضِعْفًا مِّنَ النَّارِ قَالَ لِكُلٍّ ضِعْفٌ وَلَكِن لاَّ تَعْلَمُونَ ﴿أعراف38﴾
گويد: شما هم در جمع گروههايي از جن و انس كه پيش از شما گذشتند به آتش داخل شويد. هر بار كه گروهي داخل شود، همكيشان خود را لعنت كند، تا وقتي كه همگي در آن جا به هم رسند، پيروانشان دربارهي پيشوايان خود گويند پروردگارا! اينها بودن که ما را گمراه کردن، پس عذابشان را از آتش دو چندان ده. گويد: براي همگان دو چندان است ولي نميدانيد.
به صورت كشانيده شدن گناهكاران دوزخى
الَّذِينَ يُحْشَرُونَ عَلَى وُجُوهِهِمْ إِلَى جَهَنَّمَ أُوْلَئِكَ شَرٌّ مَّكَانًا وَأَضَلُّ سَبِيلًا ﴿فرقان34﴾
كساني كه به رو افتاده به سوي جهنم رانده ميشوند، در بدترين جايگاه و بيراههترين راه قرار دارند.
إِنَّ الْمُجْرِمِينَ فِي ضَلَالٍ وَسُعُرٍ يَوْمَ يُسْحَبُونَ فِي النَّارِ عَلَى وُجُوهِهِمْ ذُوقُوا مَسَّ سَقَرَ ﴿قمر47و48﴾
قطعا بزهكاران در گمراهى و شعلههاى آتشند.روزى كه در آتش بر صورتهايشان كشانده شوند، [و گفته شود:] درد لمس كردن لهيب آتش را بچشيد.
هَذَا فَوْجٌ مُّقْتَحِمٌ مَّعَكُمْ لَا مَرْحَبًا بِهِمْ إِنَّهُمْ صَالُوا النَّارِ ﴿ص59﴾
[اى رهبران كفر!] اينها گروهى هستند كه با شما به اجبار [به آتش] داخل مىشوند. خوشآمدشان مباد! بیترديد آنها داخل آتش میشوند.
وَسِيقَ الَّذِينَ كَفَرُوا إِلَى جَهَنَّمَ زُمَرًا حَتَّى إِذَا جَاؤُوهَا فُتِحَتْ أَبْوَابُهَا وَقَالَ لَهُمْ خَزَنَتُهَا أَلَمْ يَأْتِكُمْ رُسُلٌ مِّنكُمْ يَتْلُونَ عَلَيْكُمْ آيَاتِ رَبِّكُمْ وَيُنذِرُونَكُمْ لِقَاء يَوْمِكُمْ هَذَا قَالُوا بَلَى وَلَكِنْ حَقَّتْ كَلِمَةُ الْعَذَابِ عَلَى الْكَافِرِينَ
﴿زمر71﴾
و كسانى كه كافر شدند، گروه گروه به سوى جهنّم رانده شوند. تا چون بدان جا رسند، درهاى آن [به رويشان] گشوده شود و نگهبانانش به آنها گويند: مگر فرستادگانى از خودتان به سوى شما نيامدند كه آيات پروردگارتان را بر شما بخوانند و به ديدار چنين روزى شما را هشدار دهند؟ گويند: چرا، ولى [مخالفت كرديم، لذا] فرمان عذاب بر كافران محقق شده است.
... كُلَّمَا أُلْقِيَ فِيهَا فَوْجٌ سَأَلَهُمْ خَزَنَتُهَا أَلَمْ يَأْتِكُمْ نَذِيرٌ ﴿ملك8﴾
... هر بار كه گروهى در آن افكنده شوند، نگاهبانان آن از ايشان پرسند: آيا شما را هشدار دهندهاى نيامد؟
افسوس ها و آرزوهای جهنمیان:
آرزوی بازگشت به دنیا و جبران اعمال
وَالَّذِينَ كَفَرُوا لَهُمْ نَارُ جَهَنَّمَ لَا يُقْضَى عَلَيْهِمْ فَيَمُوتُوا وَلَا يُخَفَّفُ عَنْهُم مِّنْ عَذَابِهَا كَذَلِكَ نَجْزِي كُلَّ كَفُورٍ وَهُمْ يَصْطَرِخُونَ فِيهَا رَبَّنَا أَخْرِجْنَا نَعْمَلْ صَالِحًا غَيْرَ الَّذِي كُنَّا نَعْمَلُ أَوَلَمْ نُعَمِّرْكُم مَّا يَتَذَكَّرُ فِيهِ مَن تَذَكَّرَ وَجَاءكُمُ النَّذِيرُ فَذُوقُوا فَمَا لِلظَّالِمِينَ مِن نَّصِيرٍ ﴿فاطر36 و37﴾
كسانى كه كافر شدند، آتش جهنم براى آنهاست. نه بر آنها حكم شود تا بميرند، و نه عذاب آن از ايشان كاسته شود. [آرى] اين چنين هر كفر پيشهاى را عقوبت مىكنيم. و ايشان در آن جا فرياد بر مىآورند: پروردگارا! ما را بيرون بياور، تا غير از آنچه مىكرديم، كار شايسته كنيم. [گفته شود:] آيا شما را چندان عمر نداديم كه هر كه پندپذير است در آن مدت پند گيرد؟ و شما را هشدار دهنده هم آمد. پس بچشيد كه براى ستمگران ياورى نيست.
وَلَوْ تَرَىَ إِذْ وُقِفُواْ عَلَى النَّارِ فَقَالُواْ يَا لَيْتَنَا نُرَدُّ وَلاَ نُكَذِّبَ بِآيَاتِ رَبِّنَا وَنَكُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ ﴿أنعام27﴾
و كاش آنها را هنگامي كه برابر آتش نگاه داشته ميشوند ميديدي كه ميگويند: اي كاش بازگردانده ميشديم و ديگر آيات پروردگار خويش را انكار نميكرديم و از مؤمنان ميشديم.
آرزوى جهنمیان براى خلاصى از عذاب
إِنَّا أَنذَرْنَاكُمْ عَذَابًا قَرِيبًا يَوْمَ يَنظُرُ الْمَرْءُ مَا قَدَّمَتْ يَدَاهُ وَيَقُولُ الْكَافِرُ يَا لَيْتَنِي كُنتُ تُرَابًا ﴿نبأ40﴾
همانا ما از عذابى نزديك بيمتان داديم، روزى كه شخص به آنچه پيش فرستاده بنگرد و كافر گويد: كاش خاك بودمى!
يُبَصَّرُونَهُمْ يَوَدُّ الْمُجْرِمُ لَوْ يَفْتَدِي مِنْ عَذَابِ يَوْمِئِذٍ بِبَنِيهِ وَصَاحِبَتِهِ وَأَخِيهِ .وَفَصِيلَتِهِ الَّتِي تُؤْويهِ. وَمَن فِي الْأَرْضِ جَمِيعًا ثُمَّ يُنجِيهِ ﴿معارج11تا 14﴾
دوستان صميمى به آنها نشان داده مىشوند، {ولى کاری نمی توانند} گناهکار دوست می دارد که کاش برای رهایی از عذاب آن روز پسران خود را عوض دهد. و [نيز] همسر و برادر خود را. و اقوامش را كه به او پناه مىدادند.و هر كه را كه در روى زمين است همه را [عوض مىداد] و آنگاه خود را [از عذاب] مىرهانيد.
قَالُوا رَبَّنَا أَمَتَّنَا اثْنَتَيْنِ وَأَحْيَيْتَنَا اثْنَتَيْنِ فَاعْتَرَفْنَا بِذُنُوبِنَا فَهَلْ إِلَى خُرُوجٍ مِّن سَبِيلٍ ﴿غافر11﴾
مىگويند: پروردگارا! ما را دوبار ميراندى و دوبار زنده كردى. حالا به گناهانمان اعتراف كرديم، پس آيا راهى به سوى خروج [از آتش] هست؟
حسرت جهنّميان، از تهيّه نكردن توشه آخرت در دنيا
وَجِيءَ يَوْمَئِذٍ بِجَهَنَّمَ يَوْمَئِذٍ يَتَذَكَّرُ الْإِنسَانُ وَأَنَّى لَهُ الذِّكْرَى. يَقُولُ يَا لَيْتَنِي قَدَّمْتُ لِحَيَاتِي ﴿فجر23و 24 ﴾
و در آن روز جهنم را حاضر كنند، آن زمان است كه انسان بيدار شود، اما از اين بيدارى او را چه سود؟! گويد: اى كاش براى اين زندگىام چيزى فرستاده بودم.
وَقَالَ الَّذِينَ اتَّبَعُواْ لَوْ أَنَّ لَنَا كَرَّةً فَنَتَبَرَّأَ مِنْهُمْ كَمَا تَبَرَّؤُواْ مِنَّا كَذَلِكَ يُرِيهِمُ اللّهُ أَعْمَالَهُمْ حَسَرَاتٍ عَلَيْهِمْ وَمَا هُم بِخَارِجِينَ مِنَ النَّارِ ﴿بقرة167﴾
و پيروان [كفّار] گويند: اي كاش ما را [به دنيا] بازگشتي بود تا از آنها بيزاري ميجستيم، همان طور كه آنها از ما بيزاري جستند. بدينسان خدا اعمالشان را [به صورت] حسرتهايي بر آنها مينمايد و آنها از آتش بيرون شدني نيستند.
وَأَمَّا مَنْ أُوتِيَ كِتَابَهُ بِشِمَالِهِ فَيَقُولُ يَا لَيْتَنِي لَمْ أُوتَ كِتَابِيهْ. وَلَمْ أَدْرِ مَا حِسَابِيهْ. وَلَمْ أَدْرِ مَا حِسَابِيهْ. يَا لَيْتَهَا كَانَتِ الْقَاضِيَةَ.يَا لَيْتَهَا كَانَتِ الْقَاضِيَةَ. هَلَكَ عَنِّي سُلْطَانِيهْ ﴿حاقة25تا 29﴾
و اما كسى كه كارنامهاش بدست چپ او داده شود، گويد: اى كاش نامهام به من داده نمىشد، و نمىدانستم حسابم چيست. اى كاش آن [مرگ] پايان دهندهى كار بود [و دوباره زنده نمىشدم]. مال من چيزى از من دفع نكرد. قدرتم از دستم برفت.
أَن تَقُولَ نَفْسٌ يَا حَسْرَتَى علَى مَا فَرَّطتُ فِي جَنبِ اللَّهِ وَإِن كُنتُ لَمِنَ السَّاخِرِينَ أَوْ تَقُولَ لَوْ أَنَّ اللَّهَ هَدَانِي لَكُنتُ مِنَ الْمُتَّقِينَ.أَوْ تَقُولَ حِينَ تَرَى الْعَذَابَ لَوْ أَنَّ لِي كَرَّةً فَأَكُونَ مِنَ الْمُحْسِنِينَ ﴿زمر56 تا58﴾
تا [مبادا] كسى بگويد: افسوس بر آنچه در كار خدا كوتاهى كردم! و حقّا كه من از ريشخند كنندگان بودم.يا بگويد: اگر خدا مرا هدايت مىكرد، بىشك از پرهيزگاران مىشدم. يا چون عذاب را ببيند، بگويد: كاش مرا برگشتى [به دنيا] بود تا از نيكوكاران مىشدم.
وَلِلَّذِينَ كَفَرُوا بِرَبِّهِمْ عَذَابُ جَهَنَّمَ وَبِئْسَ الْمَصِيرُ ﴿ملك6﴾ وَقَالُوا لَوْ كُنَّا نَسْمَعُ أَوْ نَعْقِلُ مَا كُنَّا فِي أَصْحَابِ السَّعِيرِ ﴿ملك10﴾
و براى كسانى كه به پروردگارشان كافر شدند عذاب جهنم است، و بد سر انجامى است. و گويند: اگر مىشنيديم يا تعقل مىكرديم در زمرهى دوزخيان نبوديم.
گفتگو در جهنم:
گفتگوی اهل جهنم و بهشت با یکدیگر
وَعِنْدَهُمْ قَاصِرَاتُ الطَّرْفِ عِينٌ.كَأَنَّهُنَّ بَيْضٌ مَّكْنُونٌ.فَأَقْبَلَ بَعْضُهُمْ عَلَى بَعْضٍ يَتَسَاءلُونَ.قَالَ قَائِلٌ مِّنْهُمْ إِنِّي كَانَ لِي قَرِينٌ.يَقُولُ أَئِنَّكَ لَمِنْ الْمُصَدِّقِينَ.أَئِذَا مِتْنَا وَكُنَّا تُرَابًا وَعِظَامًا أَئِنَّا لَمَدِينُونَ.قَالَ هَلْ أَنتُم مُّطَّلِعُونَ.فَاطَّلَعَ فَرَآهُ فِي سَوَاء الْجَحِيمِ .قَالَ تَاللَّهِ إِنْ كِدتَّ لَتُرْدِينِ.وَلَوْلَا نِعْمَةُ رَبِّي لَكُنتُ مِنَ الْمُحْضَرِينَ.أَفَمَا نَحْنُ بِمَيِّتِينَ.إِلَّا مَوْتَتَنَا الْأُولَى وَمَا نَحْنُ بِمُعَذَّبِينَ.إِنَّ هَذَا لَهُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ.لِمِثْلِ هَذَا فَلْيَعْمَلْ الْعَامِلُونَ ﴿صافات48تا 61﴾
و نزدشان [دلبرانى] فروهشتهنگاه و فراخديده باشند. [از شدت سپيدى] گويى تخم شتر مرغ [زير پر ]ند پس برخىشان به برخى روى نموده و از همديگر پرسوجو مىكنند.گويندهاى از آنان مىگويد راستى من [در دنيا] همنشينى داشتم. [كه به من] مىگفت آيا واقعا تو از باوردارندگانى آيا وقتى مرديم و خاك و [مشتى] استخوان شديم آيا واقعا جزا مىيابيم . [مؤمن] مىپرسد آيا شما اطلاع داريد [كجاست] پس اطلاع حاصل مىكند و او را در ميان آتش مىبيند . [و] مىگويد به خدا سوگند چيزى نمانده بود كه تو مرا به هلاكت اندازى .و اگر رحمت پروردگارم نبود هرآينه من [نيز] از احضارشدگان بودم . [و از روى شوق مىگويد] آيا ديگر روى مرگ نمىبينيم جز همان مرگ نخستين خود و ما هرگز عذاب نخواهيم شد.راستى كه اين همان كاميابى بزرگ است.براى چنين [پاداشى] بايد كوشندگان بكوشند.
جدال اهل جهنم با یکدیگر
وَقَالُوا مَا لَنَا لَا نَرَى رِجَالًا كُنَّا نَعُدُّهُم مِّنَ الْأَشْرَارِ.أَتَّخَذْنَاهُمْ سِخْرِيًّا أَمْ زَاغَتْ عَنْهُمُ الْأَبْصَارُ .إِنَّ ذَلِكَ لَحَقٌّ تَخَاصُمُ أَهْلِ النَّارِ ﴿ص62تا 64﴾
و [دوزخيان] گويند: چرا مردانى را كه از بدان مىشمرديم در اين جا نمىبينيم؟ آيا ما آنها را [كه در دنيا] به ريشخند گرفتيم [اهل نجات بودهاند] يا چشمها [ى ما] بر آنها نمىافتد؟ بىترديد، اين جدال اهل جهنم يك واقعيت است.
درخواستهای جهنمیان
جهنّميان خواهان عذاب دو چندان براى رهبران خود هستند
قَالَ ادْخُلُواْ فِي أُمَمٍ قَدْ خَلَتْ مِن قَبْلِكُم مِّن الْجِنِّ وَالإِنسِ فِي النَّارِ كُلَّمَا دَخَلَتْ أُمَّةٌ لَّعَنَتْ أُخْتَهَا حَتَّى إِذَا ادَّارَكُواْ فِيهَا جَمِيعًا قَالَتْ أُخْرَاهُمْ لأُولاَهُمْ رَبَّنَا هَؤُلاء أَضَلُّونَا فَآتِهِمْ عَذَابًا ضِعْفًا مِّنَ النَّارِ قَالَ لِكُلٍّ ضِعْفٌ وَلَكِن لاَّ تَعْلَمُونَ ﴿أعراف38﴾
گويد: شما هم در جمع گروههايي از جن و انس كه پيش از شما گذشتند به آتش داخل شويد. هر بار كه گروهي داخل شود، همكيشان خود را لعنت كند، تا وقتي كه همگي در آن جا به هم رسند، پيروانشان دربارهي پيشوايان خود گويند پروردگارا! اينها بودن که ما را گمراه کردن، پس عذابشان را از آتش دو چندان ده. گويد: براي همگان دو چندان است ولي نميدانيد.
إِنَّ اللَّهَ لَعَنَ الْكَافِرِينَ وَأَعَدَّ لَهُمْ سَعِيرًا ﴿أحزاب64﴾ وَقَالُوا رَبَّنَا إِنَّا أَطَعْنَا سَادَتَنَا وَكُبَرَاءنَا فَأَضَلُّونَا السَّبِيلَا ﴿أحزاب67﴾ رَبَّنَا آتِهِمْ ضِعْفَيْنِ مِنَ الْعَذَابِ وَالْعَنْهُمْ لَعْنًا كَبِيرًا ﴿أحزاب68﴾
به يقين، خدا كافران را لعنت كرده و براى آنها آتشى برافروخته آماده كرده است. و گويند: پروردگارا! ما پيشوايان و بزرگان خويش را اطاعت كرديم و آنها ما را از راه به در كردند. پروردگارا! آنها را دو چندان عذاب ده و لعنتشان كن، لعنتى بزرگ.
هَذَا وَإِنَّ لِلطَّاغِينَ لَشَرَّ مَآبٍ ﴿ص55﴾ هَذَا فَوْجٌ مُّقْتَحِمٌ مَّعَكُمْ لَا مَرْحَبًا بِهِمْ إِنَّهُمْ صَالُوا النَّارِ ﴿ص59﴾ قَالُوا رَبَّنَا مَن قَدَّمَ لَنَا هَذَا فَزِدْهُ عَذَابًا ضِعْفًا فِي النَّارِ ﴿ص61﴾
اين است [حال بهشتيان] و [امّا] براى طغيانگران واقعا بدترين سرانجام است. [اى رهبران كفر!] اينها گروهى هستند كه با شما به اجبار [به آتش] داخل مىشوند. خوشآمدشان مباد! بیترديد آنها داخل آتش میشوند.مىگويند: پروردگارا! هر كس اين [عذاب] را براى ما پيش فرستاده عذاب او را در آتش دو چندان كن.
درخواست آب و روزى از بهشتيان
وَنَادَى أَصْحَابُ النَّارِ أَصْحَابَ الْجَنَّةِ أَنْ أَفِيضُواْ عَلَيْنَا مِنَ الْمَاء أَوْ مِمَّا رَزَقَكُمُ اللّهُ قَالُواْ إِنَّ اللّهَ حَرَّمَهُمَا عَلَى الْكَافِرِينَ ﴿أعراف50﴾
و اهل دوزخ بهشتيان را آواز دهند كه از آب يا از آنچه خدا روزيتان كرده بر ما فرو ريزيد. گويند: خدا آنها را بر كافران حرام كرده است.
درخواست منافقان از مؤمنان برای بهره گیری از نور آنها
يَوْمَ يَقُولُ الْمُنَافِقُونَ وَالْمُنَافِقَاتُ لِلَّذِينَ آمَنُوا انظُرُونَا نَقْتَبِسْ مِن نُّورِكُمْ قِيلَ ارْجِعُوا وَرَاءكُمْ فَالْتَمِسُوا نُورًا فَضُرِبَ بَيْنَهُم بِسُورٍ لَّهُ بَابٌ بَاطِنُهُ فِيهِ الرَّحْمَةُ وَظَاهِرُهُ مِن قِبَلِهِ الْعَذَابُ ﴿حديد13﴾
آن روز كه مردان و زنان منافق به كسانى كه ايمان آوردهاند گويند: نظرى به ما بيفكنيد تا از نورتان فروغى برگيريم. گفته شود: به پشت سرتان [دنيا] بازگرديد و از آن جا نورى بطلبيد. آنگاه ميان آنها ديوارى زده شود كه آن را درى است كه اندرون آن رحمت است و بيرونش روى به عذاب دارد.
خروج و نجات از جهنم
نجات از جهنّم و ورود به بهشت رستگارى واقعى است
...فَمَن زُحْزِحَ عَنِ النَّارِ وَأُدْخِلَ الْجَنَّةَ فَقَدْ فَازَ ... ﴿آلعمران185﴾
... پس هر كه از آتش به دور داشته و در بهشت در آورده شود، به راستي رستگار شده است. ..
خروج جهنّميان از دوزخ، به اجازه و فرمان خداوند
وَيَوْمَ يِحْشُرُهُمْ جَمِيعًا يَا مَعْشَرَ الْجِنِّ قَدِ اسْتَكْثَرْتُم مِّنَ الإِنسِ وَقَالَ أَوْلِيَآؤُهُم مِّنَ الإِنسِ رَبَّنَا اسْتَمْتَعَ بَعْضُنَا بِبَعْضٍ وَبَلَغْنَا أَجَلَنَا الَّذِيَ أَجَّلْتَ لَنَا قَالَ النَّارُ مَثْوَاكُمْ خَالِدِينَ فِيهَا إِلاَّ مَا شَاء اللّهُ إِنَّ رَبَّكَ حَكِيمٌ عَليمٌ
﴿أنعام128﴾
و روزي كه همه آنها را گرد ميآورد [و ميگويد]: اي گروه جنّيان! از آدميان، پيروان زيادي فراهم آورديد، و هواخواهان آنان از آدميان گويند: پروردگارا! برخي از ما از ديگري بهره گرفت، و به اجلي كه براي ما مقرر كرده بودي رسيديم. [خدا] فرمايد: جايگاه شما آتش است؛ در آن ماندگار خواهيد بود، مگر آنکه خدا بخواهد. آري، پروردگار تو حکيم داناست.
نجات متّقين از جهنّم
فَوَرَبِّكَ لَنَحْشُرَنَّهُمْ وَالشَّيَاطِينَ ثُمَّ لَنُحْضِرَنَّهُمْ حَوْلَ جَهَنَّمَ جِثِيًّا ﴿مريم68﴾ ثُمَّ نُنَجِّي الَّذِينَ اتَّقَوا وَّنَذَرُ الظَّالِمِينَ فِيهَا جِثِيًّا ﴿مريم72﴾
پس به پروردگارت سوگند كه حتما آنها را همراه شياطين گرد ميآوريم، آنگاه همه را به زانو نشسته پيرامون جهنم حاضر ميكنيم. سپس كساني را كه تقوا پيشه كردند نجات ميدهيم و ظالمان را به زانو درآمده در آن رها ميكنيم.
کاوشگران نور
دریافت فایل صوتی
بازگشت
Share
|
