|
نماز و نمازگزاران
فرمان نماز از جانب خداوند
إِنَّنِي أَنَا اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنَا فَاعْبُدْنِي وَأَقِمِ الصَّلَاةَ لِذِكْرِي ﴿طه14﴾
اين منم خداوند [يكتا] كه خدايي جز من نيست، پس مرا پرستش كن و به ياد من نماز بپادار.
وَأَقِيمُواْ الصَّلاَةَ وَآتُواْ الزَّكَاةَ وَارْكَعُواْ مَعَ الرَّاكِعِينَ ﴿بقرة43﴾
و نماز به پا داريد و زكات بدهيد و با راكعان ركوع كنيد.
وَأَقِيمُواْ الصَّلاَةَ وَآتُواْ الزَّكَاةَ وَمَا تُقَدِّمُواْ لأَنفُسِكُم مِّنْ خَيْرٍ تَجِدُوهُ عِندَ اللّهِ إِنَّ اللّهَ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ
﴿بقرة110﴾
و نماز به پا داريد و زكات دهيد و هر خيري را كه براي خود پيش فرستيد، همان را نزد خدا خواهيد يافت. آري خدا به آنچه ميكنيد بيناست.
أَأَشْفَقْتُمْ أَن تُقَدِّمُوا بَيْنَ يَدَيْ نَجْوَاكُمْ صَدَقَاتٍ فَإِذْ لَمْ تَفْعَلُوا وَتَابَ اللَّهُ عَلَيْكُمْ فَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ وَأَطِيعُوا اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَاللَّهُ خَبِيرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ ﴿مجادلة13﴾
آيا [از فقر] ترسيديد كه پيش از نجوايتان صدقههايى بدهيد؟ پس حالا كه عمل نكرديد و خدا هم بر شما بخشود، نماز برپا داريد و زكات دهيد و خدا و رسول او را اطاعت كنيد، و خدا به آنچه مىكنيد آگاه است.
به پاس نعمتها نمازگزار باشید
إِنَّا أَعْطَيْنَاكَ الْكَوْثَرَ ﴿كوثر1﴾
بىترديد ما به تو خير بسيار داديم.
فَصَلِّ لِرَبِّكَ وَانْحَرْ ﴿كوثر2﴾
پس براى پروردگارت نمازگزار و قربانى كن.
مسلمانان و ضرورت نماز
وَجَاهِدُوا فِي اللَّهِ حَقَّ جِهَادِهِ هُوَ اجْتَبَاكُمْ وَمَا جَعَلَ عَلَيْكُمْ فِي الدِّينِ مِنْ حَرَجٍ مِّلَّةَ أَبِيكُمْ إِبْرَاهِيمَ هُوَ سَمَّاكُمُ الْمُسْلِمينَ مِن قَبْلُ وَفِي هَذَا ليَكُونَ الرَّسُولُ شَهِيدًا عَلَيْكُمْ وَتَكُونُوا شُهَدَاء عَلَى النَّاسِ فَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ وَاعْتَصِمُوا بِاللَّهِ هُوَ مَوْلَاكُمْ فَنِعْمَ الْمَوْلَى وَنِعْمَ النَّصِيرُ ﴿حج78﴾
و در راه خدا چنان كه شايسته اوست جهاد كنيد.او شما را برگزيد و بر شما در اين دين سختي قرار نداد كه آيين پدرتان ابراهيم است.او شما را از پيش و هم در اين قرآن مسلمان ناميد تا اين پيامبر بر شما گواه باشد و شما بر مردم گواه باشيد. پس نماز را بر پا داريد و زكات بدهيد و به خدا تمسّك جوييد.اوست مولاي شما كه نيكو مولا و نيكو ياوري است.
مُنِيبِينَ إِلَيْهِ وَاتَّقُوهُ وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَلَا تَكُونُوا مِنَ الْمُشْرِكِينَ ﴿روم31﴾
در حالى كه به سوى او [از مخالفتها] بازگشت مىكنيد، [به او رو كنيد]، و از او پروا داريد و نماز را برپا كنيد و از مشركان نباشيد،
خداوند برای هر امتی عبادتی مقرر داشته
لِكُلِّ أُمَّةٍ جَعَلْنَا مَنسَكًا هُمْ نَاسِكُوهُ فَلَا يُنَازِعُنَّكَ فِي الْأَمْرِ وَادْعُ إِلَى رَبِّكَ إِنَّكَ لَعَلَى هُدًى مُّسْتَقِيمٍ ﴿حج67﴾
ما براي هر امتي عبادتي قرار داديم كه بدان عمل ميكنند پس نبايد با تو در اين امر مجادله كنند. و به سوي پروردگارت بخوان كه تو به راستي بر هدايتي مستقيم هستي.
همه مخلوقات و عبادت و نماز خود را میدانند
أَلَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ يُسَبِّحُ لَهُ مَن فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَالطَّيْرُ صَافَّاتٍ كُلٌّ قَدْ عَلِمَ صَلَاتَهُ وَتَسْبِيحَهُ وَاللَّهُ عَلِيمٌ بِمَا يَفْعَلُونَ ﴿نور41﴾
آيا نديدهاي كه هر كه در آسمانها و زمين است، و نيز مرغاني كه در پروازند خداي را تسبيح ميگويند، همگي دعا و نيايش خود را ميدانند، و خدا به آنچه ميكنند آگاه است.
پافشاری بر نماز
وَأْمُرْ أَهْلَكَ بِالصَّلَاةِ وَاصْطَبِرْ عَلَيْهَا لَا نَسْأَلُكَ رِزْقًا نَّحْنُ نَرْزُقُكَ وَالْعَاقِبَةُ لِلتَّقْوَى ﴿طه132﴾
و كسان خود را به نماز فرمان ده و بر آن پافشاري كن. از تو روزي نميخواهيم، ما [خود] به تو روزي ميدهيم، و عاقبت [خير] از براي پرهيزكاري است.
نماز جز بر خاشعان سخت است
وَاسْتَعِينُواْ بِالصَّبْرِ وَالصَّلاَةِ وَإِنَّهَا لَكَبِيرَةٌ إِلاَّ عَلَى الْخَاشِعِينَ ﴿بقرة45﴾
و از صبر و نماز ياري بگيريد و البتّه آن جز بر خاشعان بسي گران است.
برپاداری نماز قبل از فرارسیدن روز قیامت
قُل لِّعِبَادِيَ الَّذِينَ آمَنُواْ يُقِيمُواْ الصَّلاَةَ وَيُنفِقُواْ مِمَّا رَزَقْنَاهُمْ سِرًّا وَعَلانِيَةً مِّن قَبْلِ أَن يَأْتِيَ يَوْمٌ لاَّ بَيْعٌ فِيهِ وَلاَ خِلاَلٌ ﴿إبراهيم31﴾
به بندگان من كه ايمان آوردهاند بگو نماز را بر پا دارند و از آنچه روزيشان كردهايم در نهان و آشكار انفاق كنند پيش از آن كه روزي فرا رسد كه در آن نه داد و ستدي باشد و نه رفاقتي.
نماز و مشمول شدن به رحمت الهی
وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ ﴿نور56﴾
و نماز را برپا كنيد و زكات بدهيد و پيامبر را فرمان بريد تا مشمول رحمت شويد.
نماز و تقوا و خداترسی از احکام پایهی الهی است
وَأَنْ أَقِيمُواْ الصَّلاةَ وَاتَّقُوهُ وَهُوَ الَّذِيَ إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ ﴿أنعام72﴾
و اين كه [گفته است]:نماز به پا كنيد و از او پروا داريد، و او كسي است كه به سوي وي محشور ميشويد.
نماز یکی از اصلیترین ویژگی مومنان
إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ الَّذِينَ إِذَا ذُكِرَ اللّهُ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَإِذَا تُلِيَتْ عَلَيْهِمْ آيَاتُهُ زَادَتْهُمْ إِيمَانًا وَعَلَى رَبِّهِمْ يَتَوَكَّلُونَ
﴿أنفال2﴾
مؤمنان فقط آن كسانند كه چون ياد خدا شود دلهايشان ترسان شود و چون آيات او بر آنها تلاوت شود ايمانشان را بيفزايد و بر خداي خويش توكل كنند.
الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلاَةَ وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ يُنفِقُونَ ﴿أنفال3﴾
همانان كه نماز را برپا دارند و از آنچه روزيشان دادهايم انفاق كنند.
الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِالْغَيْبِ وَيُقِيمُونَ الصَّلاةَ وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ يُنفِقُونَ ﴿بقرة3﴾
آنان كه به غيب ايمان ميآورند و نماز را برپا ميدارند و از آنچه روزيشان كردهايم، انفاق ميكنند.
إِنَّمَا وَلِيُّكُمُ اللّهُ وَرَسُولُهُ وَالَّذِينَ آمَنُواْ الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلاَةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُمْ رَاكِعُونَ ﴿مائدة55﴾
ولي و سرپرست شما تنها خدا و رسول اوست و كساني كه ايمان آوردهاند همانها كه نماز را برپا ميدارند و در حال ركوع زكات ميدهند [علي عليه السّلام].
وَالْمُؤْمِنُونَ وَالْمُؤْمِنَاتُ بَعْضُهُمْ أَوْلِيَاء بَعْضٍ يَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنكَرِ وَيُقِيمُونَ الصَّلاَةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَيُطِيعُونَ اللّهَ وَرَسُولَهُ أُوْلَئِكَ سَيَرْحَمُهُمُ اللّهُ إِنَّ اللّهَ عَزِيزٌ حَكِيمٌ ﴿توبة71﴾
و مردان و زنان با ايمان يار و دوستدار يكديگرند كه امر به معروف و نهي از منكر ميكنند و نماز به پا ميدارند و زكات ميدهند و از خدا و پيامبرش فرمان ميبرند. آنان را خدا به زودي مشمول رحمت قرار ميدهد [و] خداوند شكستناپذير، حكيم است.
الَّذِينَ إِذَا ذُكِرَ اللَّهُ وَجِلَتْ قُلُوبُهُمْ وَالصَّابِرِينَ عَلَى مَا أَصَابَهُمْ وَالْمُقِيمِي الصَّلَاةِ وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ يُنفِقُونَ
﴿حج35﴾
همانان كه چون نام خدا ياد شود دلهايشان هراس يابد، و آنان كه بر مصيبتي كه بر سرشان آيد صابرند و برپا دارندگان نمازند و از آنچه روزيشان دادهايم انفاق ميكنند.
الَّذِينَ إِن مَّكَّنَّاهُمْ فِي الْأَرْضِ أَقَامُوا الصَّلَاةَ وَآتَوُا الزَّكَاةَ وَأَمَرُوا بِالْمَعْرُوفِ وَنَهَوْا عَنِ الْمُنكَرِ وَلِلَّهِ عَاقِبَةُ الْأُمُورِ
﴿حج41﴾
كساني كه چون در زمين به آنها توانايي دهيم نماز برپا ميدارند و زكات ميدهند و امر به معروف و نهي از منكر ميكنند، و سر انجام همه كارها با خداست.
وَالَّذِينَ اسْتَجَابُوا لِرَبِّهِمْ وَأَقَامُوا الصَّلَاةَ وَأَمْرُهُمْ شُورَى بَيْنَهُمْ وَمِمَّا رَزَقْنَاهُمْ يُنفِقُونَ ﴿شورى38﴾
و كسانى كه دعوت پروردگارشان را اجابت كردند و نماز برپا داشتند و كارشان در ميانشان [بر پايه] مشورت است و از آنچه روزيشان كردهايم انفاق مىكنند.
إِنَّ الْإِنسَانَ خُلِقَ هَلُوعًا ﴿معارج19﴾
به راستى انسان بسيار حريص [و بىتاب] خلق شده است.
إِذَا مَسَّهُ الشَّرُّ جَزُوعًا ﴿معارج20﴾
چون آسيبى به او رسد بىتاب است.
وَإِذَا مَسَّهُ الْخَيْرُ مَنُوعًا ﴿معارج21﴾
و چون خيرى به او رسد بخل ورز است.
إِلَّا الْمُصَلِّينَ ﴿معارج22﴾
غير از نمازگزاران.
الَّذِينَ هُمْ عَلَى صَلَاتِهِمْ دَائِمُونَ ﴿معارج23﴾
همان كسانى كه بر نمازشان پايدارند.
وَالَّذِينَ فِي أَمْوَالِهِمْ حَقٌّ مَّعْلُومٌ ﴿معارج24﴾
و همانان كه در اموالشان حقى معين است،
لِّلسَّائِلِ وَالْمَحْرُومِ ﴿معارج25﴾
براى سائل و محروم
وَالَّذِينَ يُصَدِّقُونَ بِيَوْمِ الدِّينِ ﴿معارج26﴾
و كسانى كه روز جزا را باور دارند.
وَالَّذِينَ هُم مِّنْ عَذَابِ رَبِّهِم مُّشْفِقُونَ ﴿معارج27﴾
و آنان كه از عذاب پروردگارشان بيمناكند.
إِنَّ عَذَابَ رَبِّهِمْ غَيْرُ مَأْمُونٍ ﴿معارج28﴾
چرا كه از عذاب پروردگارشان ايمنى نيست.
وَالَّذِينَ هُمْ لِفُرُوجِهِمْ حَافِظُونَ ﴿معارج29﴾
و كسانى كه شرمگاه خود را حفظ كنند.
إِلَّا عَلَى أَزْوَاجِهِمْ أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُمْ فَإِنَّهُمْ غَيْرُ مَلُومِينَ ﴿معارج30﴾
مگر بر همسران خود يا كنيزانشان كه [در اين صورت] مورد نكوهش نيستند.
فَمَنِ ابْتَغَى وَرَاء ذَلِكَ فَأُوْلَئِكَ هُمُ الْعَادُونَ ﴿معارج31﴾
پس هر كه فراتر از اين جويد، آنها همان تجاوزكارانند.
وَالَّذِينَ هُمْ لِأَمَانَاتِهِمْ وَعَهْدِهِمْ رَاعُونَ ﴿معارج32﴾
و كسانى كه امانتها و پيمان خود را مراعات كنند.
وَالَّذِينَ هُم بِشَهَادَاتِهِمْ قَائِمُونَ ﴿معارج33﴾
و آنان كه بر شهادتهاى خود ايستادهاند.
وَمَا أُمِرُوا إِلَّا لِيَعْبُدُوا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ حُنَفَاء وَيُقِيمُوا الصَّلَاةَ وَيُؤْتُوا الزَّكَاةَ وَذَلِكَ دِينُ الْقَيِّمَةِ ﴿بينة5﴾
و آنها دستور نداشتند جز اين كه خداى يگانه را بپرستند و دين را ويژهى او كنند و موحّد باشند و نماز را بر پا دارند و زكات دهند و اين است دين پايدار.
نماز و همهی عبادات برای پروردگار جهانیان
قُلْ إِنَّ صَلاَتِي وَنُسُكِي وَمَحْيَايَ وَمَمَاتِي لِلّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ ﴿أنعام162﴾
بگو: بيگمان، نماز و عبادات من، و زندگي و مرگ من همه براي خدا پروردگار جهانيان است.
صبر و نماز یاریدهندگان مومنان
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ اسْتَعِينُواْ بِالصَّبْرِ وَالصَّلاَةِ إِنَّ اللّهَ مَعَ الصَّابِرِينَ ﴿بقرة153﴾
اي كساني كه ايمان آوردهايد، از صبر و نماز كمك بگيريد كه خداوند با صابران است.
صبر و نماز جز بر خاشعان گران است
وَاسْتَعِينُواْ بِالصَّبْرِ وَالصَّلاَةِ وَإِنَّهَا لَكَبِيرَةٌ إِلاَّ عَلَى الْخَاشِعِينَ ﴿بقرة45﴾
و از صبر و نماز ياري بگيريد و البتّه آن جز بر خاشعان بسي گران است.
الَّذِينَ يَظُنُّونَ أَنَّهُم مُّلاَقُوا رَبِّهِمْ وَأَنَّهُمْ إِلَيْهِ رَاجِعُونَ ﴿بقرة46﴾
آنهايي كه ميدانند حتما به لقاي پروردگارشان ميرسند و به سوي او باز ميگردند.
پاداش اخروی نمازگزاران
وَالَّذِينَ هُمْ عَلَى صَلَاتِهِمْ يُحَافِظُونَ ﴿معارج34﴾
و كسانى كه بر نمازشان مواظبت دارند.
أُوْلَئِكَ فِي جَنَّاتٍ مُّكْرَمُونَ ﴿معارج35﴾
آنها هستند كه در باغهايى [از بهشت] گرامى داشته مىشوند.
پیمان با بنی اسراییل برای برپایی نماز
وَإِذْ أَخَذْنَا مِيثَاقَ بَنِي إِسْرَائِيلَ لاَ تَعْبُدُونَ إِلاَّ اللّهَ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَاناً وَذِي الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينِ وَقُولُواْ لِلنَّاسِ حُسْناً وَأَقِيمُواْ الصَّلاَةَ وَآتُواْ الزَّكَاةَ ثُمَّ تَوَلَّيْتُمْ إِلاَّ قَلِيلاً مِّنكُمْ وَأَنتُم مِّعْرِضُونَ ﴿بقرة83﴾
و [ياد كن] آنگاه كه از بني اسرائيل پيمان گرفتيم كه جز خدا را نپرستيد و به پدر و مادر و يتيمان و بينوايان نيكي كنيد و با مردم، نيكو سخن گوييد و نماز به پا داريد و زكات بدهيد، آنگاه جز تعدادي اندك از شما با حالت اعراض به آن پشت كرديد.
مقام ابراهیم در کعبه محل نماز است
وَإِذْ جَعَلْنَا الْبَيْتَ مَثَابَةً لِّلنَّاسِ وَأَمْناً وَاتَّخِذُواْ مِن مَّقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى وَعَهِدْنَا إِلَى إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ أَن طَهِّرَا بَيْتِيَ لِلطَّائِفِينَ وَالْعَاكِفِينَ وَالرُّكَّعِ السُّجُودِ ﴿بقرة125﴾
و آنگاه كه كعبه را محل اجتماع و جايگاه امن مردم قرار داديم و [گفتيم]: مقام ابراهيم را محل نماز قرار دهيد، و به ابراهيم و اسماعيل سفارش كرديم كه خانه مرا براي كساني كه براي طواف و اعتكاف و نماز ميآيند پاكيزه كنيد.
نماز از اعمال نیک محسوب میشود
لَّيْسَ الْبِرَّ أَن تُوَلُّواْ وُجُوهَكُمْ قِبَلَ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ وَلَكِنَّ الْبِرَّ مَنْ آمَنَ بِاللّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ وَالْمَلآئِكَةِ وَالْكِتَابِ وَالنَّبِيِّينَ وَآتَى الْمَالَ عَلَى حُبِّهِ ذَوِي الْقُرْبَى وَالْيَتَامَى وَالْمَسَاكِينَ وَابْنَ السَّبِيلِ وَالسَّآئِلِينَ وَفِي الرِّقَابِ وَأَقَامَ الصَّلاةَ وَآتَى الزَّكَاةَ وَالْمُوفُونَ بِعَهْدِهِمْ إِذَا عَاهَدُواْ وَالصَّابِرِينَ فِي الْبَأْسَاء والضَّرَّاء وَحِينَ الْبَأْسِ أُولَئِكَ الَّذِينَ صَدَقُوا وَأُولَئِكَ هُمُ الْمُتَّقُونَ ﴿بقرة177﴾
نيكي [تنها] آن نيست كه روي خود را به جانب مشرق و مغرب كنيد، بلكه نيكي آن است كه انسان به خدا و روز واپسين و فرشتگان و كتاب [هاي آسماني] و پيامبران ايمان آورد، و مال [خود] را با آن كه دوستش دارد به خويشاوندان [نيازمند] و يتيمان و درماندگان و به راه مانده و مستمندان و [براي آزادي] در بند ماندگان ببخشد، و نماز به پا دارد و زكات دهد و آنانند كه چون تعهّد دهند به عهد خود وفا كنند و در سختي و زيان و به هنگام جنگ صابر و پايدار باشند. هم اينان راست ميگويند و هم ايشان پارسايانند.
زمانهای نماز
حَافِظُواْ عَلَى الصَّلَوَاتِ والصَّلاَةِ الْوُسْطَى وَقُومُواْ لِلّهِ قَانِتِينَ ﴿بقرة238﴾
همه نمازها به ويژه نماز ميانه را پاس داريد و مطيعانه براي خدا به [نماز] ايستيد.
أَقِمِ الصَّلاَةَ لِدُلُوكِ الشَّمْسِ إِلَى غَسَقِ اللَّيْلِ وَقُرْآنَ الْفَجْرِ إِنَّ قُرْآنَ الْفَجْرِ كَانَ مَشْهُودًا ﴿إسراء78﴾
نماز را از زوال آفتاب تا نهايت تاريكي شب برپادار، و نيز نماز صبح را، كه نماز صبح مشهود [فرشتگان] است.
وَمِنَ اللَّيْلِ فَتَهَجَّدْ بِهِ نَافِلَةً لَّكَ عَسَى أَن يَبْعَثَكَ رَبُّكَ مَقَامًا مَّحْمُودًا ﴿إسراء79﴾
و پاسي از شب را زنده بدار كه نافله اي مخصوص تو است، باشد كه پروردگارت تو را به مقامي ستوده برساند.
إِنَّ رَبَّكَ يَعْلَمُ أَنَّكَ تَقُومُ أَدْنَى مِن ثُلُثَيِ اللَّيْلِ وَنِصْفَهُ وَثُلُثَهُ وَطَائِفَةٌ مِّنَ الَّذِينَ مَعَكَ وَاللَّهُ يُقَدِّرُ اللَّيْلَ وَالنَّهَارَ عَلِمَ أَن لَّن تُحْصُوهُ فَتَابَ عَلَيْكُمْ فَاقْرَؤُوا مَا تَيَسَّرَ مِنَ الْقُرْآنِ عَلِمَ أَن سَيَكُونُ مِنكُم مَّرْضَى وَآخَرُونَ يَضْرِبُونَ فِي الْأَرْضِ يَبْتَغُونَ مِن فَضْلِ اللَّهِ وَآخَرُونَ يُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَاقْرَؤُوا مَا تَيَسَّرَ مِنْهُ وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ وَأَقْرِضُوا اللَّهَ قَرْضًا حَسَنًا وَمَا تُقَدِّمُوا لِأَنفُسِكُم مِّنْ خَيْرٍ تَجِدُوهُ عِندَ اللَّهِ هُوَ خَيْرًا وَأَعْظَمَ أَجْرًا وَاسْتَغْفِرُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَّحِيمٌ ﴿مزمل20﴾
قطعا پروردگارت مىداند كه تو نزديك به دو ثلث از شب و گاه نصف آن يا ثلث آن را [به نماز] بر مىخيزى و گروهى از آنان كه با تو هستند نيز [چنين مىكنند]، و خداست كه اندازهى شب و روز را تقدير مىكند. مىداند كه شما هرگز نمىتوانيد حساب آن را [براى زمان عبادت] اندازهگيرى كنيد پس بر شما بخشيد. اينك هر چه از قرآن ميسر شد بخوانيد. [خدا] آگاه است كه گروهى از شما بيمار خواهند شد و عدهاى ديگر در پى كسب روزى خدا سفر مىكنند و [گروهى] ديگر در راه خدا جهاد مىكنند. پس هر چه ميسر شد از آن بخوانيد و نماز را بر پا داريد و زكات بدهيد و به خدا قرض الحسنه بدهيد و هر كار خوبى براى خود پيش فرستيد آن را نزد خدا بهتر و با پاداشى بزرگتر باز خواهيد يافت، و از خدا آمرزش بخواهيد كه خدا آمرزندهى مهربان است.
چگونگی صوت خواندن در نماز
قُلِ ادْعُواْ اللّهَ أَوِ ادْعُواْ الرَّحْمَنَ أَيًّا مَّا تَدْعُواْ فَلَهُ الأَسْمَاء الْحُسْنَى وَلاَ تَجْهَرْ بِصَلاَتِكَ وَلاَ تُخَافِتْ بِهَا وَابْتَغِ بَيْنَ ذَلِكَ سَبِيلاً ﴿إسراء110﴾
بگو: اللّه را بخوانيد يا رحمان را بخوانيد، هر كدام را خوانديد بهترين نامها براي اوست، و نمازت را زياد بلند يا خيلي آهسته نخوان و ميان آن دو راهي معتدل برگير.
مومنین اینگونه نماز میخوانند
قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَ ﴿مؤمنون1﴾
به راستي كه مؤمنان رستگار شدند.
الَّذِينَ هُمْ فِي صَلَاتِهِمْ خَاشِعُونَ ﴿مؤمنون2﴾
آنان كه در نمازشان خاشعاند.
وَالَّذِينَ هُمْ عَلَى صَلَوَاتِهِمْ يُحَافِظُونَ ﴿مؤمنون9﴾
و آنان كه بر نمازهايشان محافظت دارند.
رِجَالٌ لَّا تُلْهِيهِمْ تِجَارَةٌ وَلَا بَيْعٌ عَن ذِكْرِ اللَّهِ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاء الزَّكَاةِ يَخَافُونَ يَوْمًا تَتَقَلَّبُ فِيهِ الْقُلُوبُ وَالْأَبْصَارُ ﴿نور37﴾
مرداني كه نه تجارت و نه داد و ستدي آنها را از ياد خدا و برپا داشتن نماز و دادن زكات غافل نميكند، و از روزي كه دلها و ديدهها در آن دگرگون ميشود بيم دارند.
برخی از احکام نماز
فَإنْ خِفْتُمْ فَرِجَالاً أَوْ رُكْبَانًا فَإِذَا أَمِنتُمْ فَاذْكُرُواْ اللّهَ كَمَا عَلَّمَكُم مَّا لَمْ تَكُونُواْ تَعْلَمُونَ ﴿بقرة239﴾
پس اگر [از دشمن] بيم داشتيد، پياده يا سواره نماز كنيد، و چون ايمن شديد خدا را ياد كنيد همان طور كه به شما چيزهايي آموخت كه نميدانستيد.
يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ لاَ تَقْرَبُواْ الصَّلاَةَ وَأَنتُمْ سُكَارَى حَتَّىَ تَعْلَمُواْ مَا تَقُولُونَ وَلاَ جُنُبًا إِلاَّ عَابِرِي سَبِيلٍ حَتَّىَ تَغْتَسِلُواْ وَإِن كُنتُم مَّرْضَى أَوْ عَلَى سَفَرٍ أَوْ جَاء أَحَدٌ مِّنكُم مِّن الْغَآئِطِ أَوْ لاَمَسْتُمُ النِّسَاء فَلَمْ تَجِدُواْ مَاء فَتَيَمَّمُواْ صَعِيدًا طَيِّبًا فَامْسَحُواْ بِوُجُوهِكُمْ وَأَيْدِيكُمْ إِنَّ اللّهَ كَانَ عَفُوًّا غَفُورًا ﴿نساء43﴾
اي كساني كه ايمان آوردهايد! در حال مستي به نماز نزديك نشويد تا بدانيد چه ميگوييد، و نه در حال جنابت [به نماز و مسجد نزديك نشويد] مگر راهگذر باشيد، تا زماني كه غسل كنيد. و اگر بيمار يا مسافر بوديد يا كسي از شما از قضاي حاجت آمد و يا با زنان تماس داشتيد و آنگاه آب نيافتيد، بر خاكي پاك تيمم كنيد و صورت و دستهايتان را مسح نماييد كه خدا بخشنده و آمرزنده است.
وَإِذَا ضَرَبْتُمْ فِي الأَرْضِ فَلَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ أَن تَقْصُرُواْ مِنَ الصَّلاَةِ إِنْ خِفْتُمْ أَن يَفْتِنَكُمُ الَّذِينَ كَفَرُواْ إِنَّ الْكَافِرِينَ كَانُواْ لَكُمْ عَدُوًّا مُّبِينًا ﴿نساء101﴾
و چون سفر كرديد، اگر بيم داشتيد كه كفّار به شما آسيب رسانند، مانعي نيست كه نماز را كوتاه كنيد. همانا كافران همواره دشمن آشكار شمايند.
وَإِذَا كُنتَ فِيهِمْ فَأَقَمْتَ لَهُمُ الصَّلاَةَ فَلْتَقُمْ طَآئِفَةٌ مِّنْهُم مَّعَكَ وَلْيَأْخُذُواْ أَسْلِحَتَهُمْ فَإِذَا سَجَدُواْ فَلْيَكُونُواْ مِن وَرَآئِكُمْ وَلْتَأْتِ طَآئِفَةٌ أُخْرَى لَمْ يُصَلُّواْ فَلْيُصَلُّواْ مَعَكَ وَلْيَأْخُذُواْ حِذْرَهُمْ وَأَسْلِحَتَهُمْ وَدَّ الَّذِينَ كَفَرُواْ لَوْ تَغْفُلُونَ عَنْ أَسْلِحَتِكُمْ وَأَمْتِعَتِكُمْ فَيَمِيلُونَ عَلَيْكُم مَّيْلَةً وَاحِدَةً وَلاَ جُنَاحَ عَلَيْكُمْ إِن كَانَ بِكُمْ أَذًى مِّن مَّطَرٍ أَوْ كُنتُم مَّرْضَى أَن تَضَعُواْ أَسْلِحَتَكُمْ وَخُذُواْ حِذْرَكُمْ إِنَّ اللّهَ أَعَدَّ لِلْكَافِرِينَ عَذَابًا مُّهِينًا ﴿نساء102﴾
و چون [در هنگام خطر] در ميان ايشان بودي و برايشان نماز بر پا كردي، بايد يك گروه از آنان با تو [ركعت اول را]به نماز ايستند و سلاح هاي خود را برگيرند، و چون به سجده رفتند [و ركعت دوم را فرادي تمام كردند] بايد پشت سر شما قرار گيرند و گروه ديگري كه نماز نخواندهاند بيايند و [ركعت دوم را] با تو نماز گزارند، و بايد جانب احتياط را رعايت كنند و سلاحهاي خود را داشته باشند، [زيرا] كافران دوست دارند كه شما از ساز و برگ و سلاحهايتان غافل شويد تا يكباره بر شما بتازند.و مانعي بر شما نيست كه اگر از باران در زحمتيد يا بيماريد، سلاحهاي خود را بر زمين نهيد، ولي مواظب خود باشيد.همانا خداوند براي كافران عذابي خفّتبار آماده كرده است.
فَإِذَا قَضَيْتُمُ الصَّلاَةَ فَاذْكُرُواْ اللّهَ قِيَامًا وَقُعُودًا وَعَلَى جُنُوبِكُمْ فَإِذَا اطْمَأْنَنتُمْ فَأَقِيمُواْ الصَّلاَةَ إِنَّ الصَّلاَةَ كَانَتْ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ كِتَابًا مَّوْقُوتًا ﴿نساء103﴾
و چون نماز را به پايان برديد، خدا را [در همه حال] ايستاده و نشسته و خوابيده ياد كنيد، و همين كه ايمن شديد، نماز را [تمام] بخوانيد، چرا كه نماز بر مؤمنان فريضهاي زماندار است.
احکام وضو برای نماز
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ إِذَا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلاةِ فاغْسِلُواْ وُجُوهَكُمْ وَأَيْدِيَكُمْ إِلَى الْمَرَافِقِ وَامْسَحُواْ بِرُؤُوسِكُمْ وَأَرْجُلَكُمْ إِلَى الْكَعْبَينِ وَإِن كُنتُمْ جُنُبًا فَاطَّهَّرُواْ وَإِن كُنتُم مَّرْضَى أَوْ عَلَى سَفَرٍ أَوْ جَاء أَحَدٌ مَّنكُم مِّنَ الْغَائِطِ أَوْ لاَمَسْتُمُ النِّسَاء فَلَمْ تَجِدُواْ مَاء فَتَيَمَّمُواْ صَعِيدًا طَيِّبًا فَامْسَحُواْ بِوُجُوهِكُمْ وَأَيْدِيكُم مِّنْهُ مَا يُرِيدُ اللّهُ لِيَجْعَلَ عَلَيْكُم مِّنْ حَرَجٍ وَلَكِن يُرِيدُ لِيُطَهَّرَكُمْ وَلِيُتِمَّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ ﴿مائدة6﴾
اي كساني كه ايمان آوردهايد! چون به نماز برخاستيد، صورت و دستهاي خود را تا آرنج بشوييد و سر و پاهاي خود را تا برآمدگي روي پا مسح كنيد و اگر جنب بوديد غسل كنيد و اگر بيمار يا مسافر بوديد، يا يكي از شما از قضاي حاجت آمد، يا با زنان نزديكي كرديد و آب نيافتيد، پس بر خاكي پاك تيمم كنيد و از آن بر صورت و دستهايتان بكشيد. خدا نميخواهد براي شما دشواري بيافريند، بلكه ميخواهد شما را پاك و نعمتش را بر شما تمام كند، باشد كه سپاس داريد.
حکم در مورد نماز جمعه
يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا نُودِي لِلصَّلَاةِ مِن يَوْمِ الْجُمُعَةِ فَاسْعَوْا إِلَى ذِكْرِ اللَّهِ وَذَرُوا الْبَيْعَ ذَلِكُمْ خَيْرٌ لَّكُمْ إِن كُنتُمْ تَعْلَمُونَ ﴿جمعة9﴾
اى كسانى كه ايمان آوردهايد! چون براى نماز روز جمعه ندا داده شد، به سوى ذكر خدا بشتابيد و داد و ستد را واگذاريد كه اين براى شما بهتر است، اگر مىدانستيد.
فَإِذَا قُضِيَتِ الصَّلَاةُ فَانتَشِرُوا فِي الْأَرْضِ وَابْتَغُوا مِن فَضْلِ اللَّهِ وَاذْكُرُوا اللَّهَ كَثِيرًا لَّعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ ﴿جمعة10﴾
و چون نماز پايان گرفت، در زمين پراكنده شويد و از فضل خدا [روزى] بجوييد و خدا را بسيار ياد كنيد، باشد كه رستگار شويد.
پاداش نمازگزاران نزد پروردگارشان است
إِنَّ الَّذِينَ آمَنُواْ وَعَمِلُواْ الصَّالِحَاتِ وَأَقَامُواْ الصَّلاَةَ وَآتَوُاْ الزَّكَاةَ لَهُمْ أَجْرُهُمْ عِندَ رَبِّهِمْ وَلاَ خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلاَ هُمْ يَحْزَنُونَ ﴿بقرة277﴾
همانا كساني كه ايمان آورده و كارهاي شايسته كرده و نماز به پا داشته و زكات دادند، پاداش آنها نزد پروردگارشان است و نه بيمي بر آنهاست و نه غمگين شوند.
نوید فرشتگان به زکریا (ع) در محراب نماز
فَنَادَتْهُ الْمَلآئِكَةُ وَهُوَ قَائِمٌ يُصَلِّي فِي الْمِحْرَابِ أَنَّ اللّهَ يُبَشِّرُكَ بِيَحْيَى مُصَدِّقًا بِكَلِمَةٍ مِّنَ اللّهِ وَسَيِّدًا وَحَصُورًا وَنَبِيًّا مِّنَ الصَّالِحِينَ ﴿آلعمران39﴾
پس در حالي كه در محراب به نماز ايستاده بود، فرشتگان او را ندا دادند كه خداوند تو را به يحيي نويد ميدهد كه تصديق كنندهي كلمه خدا (عيسي) است و بزرگوار و پارسا و پيامبري از صالحان است.
منافقان کاهل نمازند
إِنَّ الْمُنَافِقِينَ يُخَادِعُونَ اللّهَ وَهُوَ خَادِعُهُمْ وَإِذَا قَامُواْ إِلَى الصَّلاَةِ قَامُواْ كُسَالَى يُرَآؤُونَ النَّاسَ وَلاَ يَذْكُرُونَ اللّهَ إِلاَّ قَلِيلاً ﴿نساء142﴾
همانا منافقان با خدا فريبكاري ميكنند، و حال آن كه خدا فريب دهندهي آنهاست، و چون به نماز برخيزند با كاهلي برخيزند، با مردم رياكاري ميكنند و خدا را ياد نميكنند مگر اندكي.
نمازگزاران و پاداش بزرگ
لَّكِنِ الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ مِنْهُمْ وَالْمُؤْمِنُونَ يُؤْمِنُونَ بِمَا أُنزِلَ إِلَيكَ وَمَا أُنزِلَ مِن قَبْلِكَ وَالْمُقِيمِينَ الصَّلاَةَ وَالْمُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَالْمُؤْمِنُونَ بِاللّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ أُوْلَئِكَ سَنُؤْتِيهِمْ أَجْرًا عَظِيمًا ﴿نساء162﴾
ولي دانشوران آنها و مؤمنان، بدانچه بر تو نازل شده و آنچه پيش از تو نازل گرديده ايمان ميآورند، و [به ويژه] نمازگزاران، و زكات دهندگان و مؤمنان به خدا و روز بازپسين همه آنها را پاداشي بزرگ خواهيم داد.
نماز و برکت همراهی خداوند
وَلَقَدْ أَخَذَ اللّهُ مِيثَاقَ بَنِي إِسْرَآئِيلَ وَبَعَثْنَا مِنهُمُ اثْنَيْ عَشَرَ نَقِيبًا وَقَالَ اللّهُ إِنِّي مَعَكُمْ لَئِنْ أَقَمْتُمُ الصَّلاَةَ وَآتَيْتُمُ الزَّكَاةَ وَآمَنتُم بِرُسُلِي وَعَزَّرْتُمُوهُمْ وَأَقْرَضْتُمُ اللّهَ قَرْضًا حَسَنًا لَّأُكَفِّرَنَّ عَنكُمْ سَيِّئَاتِكُمْ وَلأُدْخِلَنَّكُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِن تَحْتِهَا الأَنْهَارُ فَمَن كَفَرَ بَعْدَ ذَلِكَ مِنكُمْ فَقَدْ ضَلَّ سَوَاء السَّبِيلِ ﴿مائدة12﴾
و همانا خدا از بني اسرائيل پيمان گرفت و از آنها دوازده سرپرست برانگيختيم، و خدا فرمود: همانا من با شما هستم، اگر نماز برپا داريد و زكات بدهيد و به فرستادگان من ايمان بياوريد و ياريشان كنيد و به خدا قرض الحسنه بدهيد، قطعاً بديهايتان را از شما ميپوشانم و حتما شما را به باغهايي كه از زير درختانش نهرها روان است در ميآورم. پس هر كه از شما بعد از اين [حجت] كافر شود، به يقين از راه راست منحرف شده است.
مردم نابخرد نماز را به مسخره و بازی میگیرند
وَإِذَا نَادَيْتُمْ إِلَى الصَّلاَةِ اتَّخَذُوهَا هُزُوًا وَلَعِبًا ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ قَوْمٌ لاَّ يَعْقِلُونَ ﴿مائدة58﴾
و چون [با اذان] به نماز ندا دهيد، آن را به مسخره و بازي ميگيرند. اين از آن روست كه آنها مردمي نابخردند.
شراب و قمار از یاد نماز باز میدارد
إِنَّمَا يُرِيدُ الشَّيْطَانُ أَن يُوقِعَ بَيْنَكُمُ الْعَدَاوَةَ وَالْبَغْضَاء فِي الْخَمْرِ وَالْمَيْسِرِ وَيَصُدَّكُمْ عَن ذِكْرِ اللّهِ وَعَنِ الصَّلاَةِ فَهَلْ أَنتُم مُّنتَهُونَ ﴿مائدة91﴾
جز اين نيست كه شيطان ميخواهد با شراب و قمار، ميان شما دشمني و كينه افكند و از ياد خدا و از نماز بازتان دارد. پس آيا دست بردار هستيد؟
سوگند شاهد پس از نماز
يِا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ شَهَادَةُ بَيْنِكُمْ إِذَا حَضَرَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ حِينَ الْوَصِيَّةِ اثْنَانِ ذَوَا عَدْلٍ مِّنكُمْ أَوْ آخَرَانِ مِنْ غَيْرِكُمْ إِنْ أَنتُمْ ضَرَبْتُمْ فِي الأَرْضِ فَأَصَابَتْكُم مُّصِيبَةُ الْمَوْتِ تَحْبِسُونَهُمَا مِن بَعْدِ الصَّلاَةِ فَيُقْسِمَانِ بِاللّهِ إِنِ ارْتَبْتُمْ لاَ نَشْتَرِي بِهِ ثَمَنًا وَلَوْ كَانَ ذَا قُرْبَى وَلاَ نَكْتُمُ شَهَادَةَ اللّهِ إِنَّا إِذًا لَّمِنَ الآثِمِينَ ﴿مائدة106﴾
اي مؤمنان! چون يكي از شما را مرگ فرا رسد، به هنگام وصيّت دو تن عادل از [همكيشان] خودتان را شاهد بگيريد، و چنانچه در سفر بوديد و دچار حادثه مرگ شديد [و مسلماني نيافتيد] دو تن از غير [همكيشان] شما شاهد باشند، و اگر [در صداقت آنها] شك كرديد آنها را نگاه داريد تا بعد از نماز به خدا سوگند ياد كنند كه ما قسم خود را به بهايي نميفروشيم اگر چه به خويشاوند ما مربوط باشد، و شهادت الهي را كتمان نميكنيم، كه در غير اين صورت از گناهكاران خواهيم بود.
کسانی که به نمازهای خویش مراقبت دارند
وَهَذَا كِتَابٌ أَنزَلْنَاهُ مُبَارَكٌ مُّصَدِّقُ الَّذِي بَيْنَ يَدَيْهِ وَلِتُنذِرَ أُمَّ الْقُرَى وَمَنْ حَوْلَهَا وَالَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِالآخِرَةِ يُؤْمِنُونَ بِهِ وَهُمْ عَلَى صَلاَتِهِمْ يُحَافِظُونَ ﴿أنعام92﴾
و اين كتابي كه ما آن را نازل كرديم، مبارك و مصدق كتابهايي است كه پيش از آن آمده و براي اين است كه مردم مكه و حومه آن را هشدار دهي. و كساني كه به آخرت ايمان دارند به قرآن نيز ايمان ميآورند، و آنان بر نمازهاي خويش مراقبت دارند.
نماز از ویژگی اصلاحگران
وَالَّذِينَ يُمَسَّكُونَ بِالْكِتَابِ وَأَقَامُواْ الصَّلاَةَ إِنَّا لاَ نُضِيعُ أَجْرَ الْمُصْلِحِينَ ﴿أعراف170﴾
و كساني كه به كتاب آسماني تمسك ميجويند و نماز برپا ميدارند [بدانند كه] ما پاداش اصلاحگران را ضايع نخواهيم كرد.
توبه و نماز راهی برای بازگشت
فَإِذَا انسَلَخَ الأَشْهُرُ الْحُرُمُ فَاقْتُلُواْ الْمُشْرِكِينَ حَيْثُ وَجَدتُّمُوهُمْ وَخُذُوهُمْ وَاحْصُرُوهُمْ وَاقْعُدُواْ لَهُمْ كُلَّ مَرْصَدٍ فَإِن تَابُواْ وَأَقَامُواْ الصَّلاَةَ وَآتَوُاْ الزَّكَاةَ فَخَلُّواْ سَبِيلَهُمْ إِنَّ اللّهَ غَفُورٌ رَّحِيمٌ ﴿توبة5﴾
پس چون ماههاي حرام به سر آمد، هر جا مشركان را يافتيد بكشيد و دستگيرشان كنيد و به محاصره در آوريد و در همه جا به كمينشان بنشينيد اما اگر توبه كردند و نماز برپا داشتند و زكات دادند، راهشان را باز كنيد كه خداوند بخشندهي مهربان است.
فَإِن تَابُواْ وَأَقَامُواْ الصَّلاَةَ وَآتَوُاْ الزَّكَاةَ فَإِخْوَانُكُمْ فِي الدِّينِ وَنُفَصِّلُ الآيَاتِ لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ ﴿توبة11﴾
پس اگر توبه كردند و نماز به پا داشتند و زكات دادند، برادران ديني شما هستند، و ما آيات [خود] را براي قومي كه ميفهمند توضيح ميدهيم.
مومنین نمازگزار میتوانند مساجد خدا را آباد کنند
إِنَّمَا يَعْمُرُ مَسَاجِدَ اللّهِ مَنْ آمَنَ بِاللّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ وَأَقَامَ الصَّلاَةَ وَآتَى الزَّكَاةَ وَلَمْ يَخْشَ إِلاَّ اللّهَ فَعَسَى أُوْلَئِكَ أَن يَكُونُواْ مِنَ الْمُهْتَدِينَ ﴿توبة18﴾
مساجد خدا را تنها كسي آباد ميكند كه به خدا و روز واپسين ايمان آورده و نماز برپا داشته و زكات داده و جز از خدا نترسيده است، پس اميد است كه اينان از هدايت يافتگان باشند.
نماز و انفاق با کسالت قبول درگاه خداوند نیست
وَمَا مَنَعَهُمْ أَن تُقْبَلَ مِنْهُمْ نَفَقَاتُهُمْ إِلاَّ أَنَّهُمْ كَفَرُواْ بِاللّهِ وَبِرَسُولِهِ وَلاَ يَأْتُونَ الصَّلاَةَ إِلاَّ وَهُمْ كُسَالَى وَلاَ يُنفِقُونَ إِلاَّ وَهُمْ كَارِهُونَ ﴿توبة54﴾
و چيزي مانع قبول انفاق هايشان نشد، جز اين كه آنها خدا و رسول او را منكر شدند و جز با كسالت نماز نميگزارند و جز به كراهت انفاق نميكنند.
بر مرده کافران نماز نخوانید
وَلاَ تُصَلِّ عَلَى أَحَدٍ مِّنْهُم مَّاتَ أَبَدًا وَلاَ تَقُمْ عَلَىَ قَبْرِهِ إِنَّهُمْ كَفَرُواْ بِاللّهِ وَرَسُولِهِ وَمَاتُواْ وَهُمْ فَاسِقُونَ ﴿توبة84﴾
و هرگز بر هيچ يك از آنها كه بميرد نماز نخوان و بر سر گورش نايست، چرا كه آنان به خدا و پيامبر او كافر شدند و در حال فسق مردند.
وحی به موسی (ع) در مورد برپا داشتن نماز
وَأَوْحَيْنَا إِلَى مُوسَى وَأَخِيهِ أَن تَبَوَّءَا لِقَوْمِكُمَا بِمِصْرَ بُيُوتًا وَاجْعَلُواْ بُيُوتَكُمْ قِبْلَةً وَأَقِيمُواْ الصَّلاَةَ وَبَشِّرِ الْمُؤْمِنِينَ ﴿يونس87﴾
و به موسي و برادرش وحي كرديم كه براي قوم خود در مصر خانههايي ترتيب دهيد و خانههاي خويش را [به خاطر امنيّت] رو به روي هم قرار دهيد و نماز برپا داريد و مؤمنان را مژده ده.
اعتراض کافران به نمازگزاردن شعیب (ع)
قَالُواْ يَا شُعَيْبُ أَصَلاَتُكَ تَأْمُرُكَ أَن نَّتْرُكَ مَا يَعْبُدُ آبَاؤُنَا أَوْ أَن نَّفْعَلَ فِي أَمْوَالِنَا مَا نَشَاء إِنَّكَ لَأَنتَ الْحَلِيمُ الرَّشِيدُ ﴿هود87﴾
گفتند:اي شعيب! آيا نمازت تو را بر آن ميدارد كه آنچه را پدرانمان ميپرستيدند رها كنيم يا در اموال خود هر طور كه بخواهيم عمل نكنيم؟ همانا تو مردي بردبار و فرزانهاي [پس چرا ما را محدود ميكني].
زمانهای مقرر شده برای به جای آوردن نماز در قرآن
وَأَقِمِ الصَّلاَةَ طَرَفَيِ النَّهَارِ وَزُلَفًا مِّنَ اللَّيْلِ إِنَّ الْحَسَنَاتِ يُذْهِبْنَ السَّيِّئَاتِ ذَلِكَ ذِكْرَى لِلذَّاكِرِينَ ﴿هود114﴾
و در دو طرف روز و اوايل شب نماز را برپا دار، كه نيكيها بديها را از بين ميبرد. اين تذکري براي پندگيرندگان است.
سرانجام نیک برای نمازگزاران
وَالَّذِينَ صَبَرُواْ ابْتِغَاء وَجْهِ رَبِّهِمْ وَأَقَامُواْ الصَّلاَةَ وَأَنفَقُواْ مِمَّا رَزَقْنَاهُمْ سِرًّا وَعَلاَنِيَةً وَيَدْرَؤُونَ بِالْحَسَنَةِ السَّيِّئَةَ أُوْلَئِكَ لَهُمْ عُقْبَى الدَّارِ ﴿رعد22﴾
و كساني كه براي طلب رضاي پروردگارشان صبوري كردند و نماز برپا داشتند و از آنچه روزيشان داديم در نهان و عيان انفاق كردند، و بدي را به نيكي برطرف ساختند، نيك فرجامي سراي آخرت براي آنهاست.
فرزندان ابراهیم (ع) و برپاداران نما
رَّبَّنَا إِنِّي أَسْكَنتُ مِن ذُرِّيَّتِي بِوَادٍ غَيْرِ ذِي زَرْعٍ عِندَ بَيْتِكَ الْمُحَرَّمِ رَبَّنَا لِيُقِيمُواْ الصَّلاَةَ فَاجْعَلْ أَفْئِدَةً مِّنَ النَّاسِ تَهْوِي إِلَيْهِمْ وَارْزُقْهُم مِّنَ الثَّمَرَاتِ لَعَلَّهُمْ يَشْكُرُونَ ﴿إبراهيم37﴾
پروردگارا! من برخي فرزندانم را در درّهاي بيآب و علف در جوار خانه مكرّم تو اسكان دادم پروردگارا ! تا نماز را به پا دارند. پس دلهايي از مردم را به سوي آنها مايل گردان و از ميوهها روزيشان ده تا شكر گزارند.
دعای ابراهیم (ع) در مورد نماز
رَبِّ اجْعَلْنِي مُقِيمَ الصَّلاَةِ وَمِن ذُرِّيَّتِي رَبَّنَا وَتَقَبَّلْ دُعَاء ﴿إبراهيم40﴾
پروردگارا ! مرا به پا دارندهي نماز كن و فرزندان مرا نيز. پروردگارا! و دعاي مرا بپذير.
سفارش خداوند به عیسی مسیح درباره نماز
وَجَعَلَنِي مُبَارَكًا أَيْنَ مَا كُنتُ وَأَوْصَانِي بِالصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ مَا دُمْتُ حَيًّا ﴿مريم31﴾
( عیسی مسیح در گهواره گفت) و هر جا كه باشم مرا وجودي مبارك ساخته، و تا زندهام مرا به نماز و زكات سفارش كرده است.
اسماعيل (ع) خاندان خود را به نماز سفارش میکرد
وَاذْكُرْ فِي الْكِتَابِ إِسْمَاعِيلَ إِنَّهُ كَانَ صَادِقَ الْوَعْدِ وَكَانَ رَسُولًا نَّبِيًّا ﴿مريم54﴾
و در اين كتاب از اسماعيل ياد كن، همانا او خوش وعده و رسول [و] پيامبري بود.
وَكَانَ يَأْمُرُ أَهْلَهُ بِالصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ وَكَانَ عِندَ رَبِّهِ مَرْضِيًّا ﴿مريم55﴾
و خاندان خود را به نماز و زكات فرمان ميداد و نزد پروردگارش مورد رضايت بود.
کسانیکه نماز را ضایع کنند گمراه میشوند
فَخَلَفَ مِن بَعْدِهِمْ خَلْفٌ أَضَاعُوا الصَّلَاةَ وَاتَّبَعُوا الشَّهَوَاتِ فَسَوْفَ يَلْقَوْنَ غَيًّا ﴿مريم59﴾
و از پس ايشان كساني جانشين شدند كه نماز را ضايع كردند و شهوات را پيروي نمودند كه به زودي [سزاي] گمراهي را خواهند ديد.
هدایتگران را به برپایی نماز وحی کردیم
وَجَعَلْنَاهُمْ أَئِمَّةً يَهْدُونَ بِأَمْرِنَا وَأَوْحَيْنَا إِلَيْهِمْ فِعْلَ الْخَيْرَاتِ وَإِقَامَ الصَّلَاةِ وَإِيتَاء الزَّكَاةِ وَكَانُوا لَنَا عَابِدِينَ ﴿أنبياء73﴾
و آنها را پيشواياني كرديم كه [مردم را] به فرمان ما هدايت ميكردند، و به ايشان انجام دادن كارهاي نيك و برپا داشتن نماز و اداي زكات را وحي كرديم و آنان پرستشگر ما بودند.
اجازه گرفتن قبل از بعد از زمانهای نماز
وَجَعَلْنَاهُمْ أَئِمَّةً يَهْدُونَ بِأَمْرِنَا وَأَوْحَيْنَا إِلَيْهِمْ فِعْلَ الْخَيْرَاتِ وَإِقَامَ الصَّلَاةِ وَإِيتَاء الزَّكَاةِ وَكَانُوا لَنَا عَابِدِينَ ﴿أنبياء73﴾
اي كساني كه ايمان آوردهايد! بردگان شما و كساني از شما كه به سن بلوغ نرسيدهاند، بايد در سه وقت از شما اجازه بگيرند: پيش از نماز صبح و هنگام ظهر كه لباس از تن بيرون ميكنيد و بعد از نماز عشا. اين سه وقت، خلوت شماست. در غير اين مواقع، نه بر شما و نه بر آنها گناهي نيست كه اطراف يكديگر بچرخيد [و با هم معاشرت نماييد]. خداوند آيات خود را اين گونه براي شما بيان ميكند، و خدا داناي حكيم است.
از اثرات نماز، انسان را زشتکاری و ناشایست بازمیدارد
تاْلُ مَا أُوحِيَ إِلَيْكَ مِنَ الْكِتَابِ وَأَقِمِ الصَّلَاةَ إِنَّ الصَّلَاةَ تَنْهَى عَنِ الْفَحْشَاء وَالْمُنكَرِ وَلَذِكْرُ اللَّهِ أَكْبَرُ وَاللَّهُ يَعْلَمُ مَا تَصْنَعُونَ ﴿عنكبوت45﴾
آنچه از كتاب به سوى تو وحى شده بخوان و نماز را برپا دار، كه نماز [آدمى را] از زشتكارى و ناشايست باز مىدارد، و قطعا ياد خدا مهمتر است. و خدا مىداند چه مىكنيد.
نماز و هدایت یافتگی و رستگاری
تِلْكَ آيَاتُ الْكِتَابِ الْحَكِيمِ ﴿لقمان2﴾
اينها آيات كتاب حكمت آموز است.
هُدًى وَرَحْمَةً لِّلْمُحْسِنِينَ ﴿لقمان3﴾
[كه] هدايت و رحمتى براى نيكوكاران است.
الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلَاةَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَهُم بِالْآخِرَةِ هُمْ يُوقِنُونَ ﴿لقمان4﴾
آنان كه نماز برپا مىدارند و زكات مىدهند و هم ايشانند كه به آخرت يقين دارند.
أُوْلَئِكَ عَلَى هُدًى مِّن رَّبِّهِمْ وَأُوْلَئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ ﴿لقمان5﴾
آنان بر هدايتى از جانب پروردگارشان استوارند و هم ايشان رستگارانند.
سفارش لقمان به پسرش در مورد نماز
يَا بُنَيَّ أَقِمِ الصَّلَاةَ وَأْمُرْ بِالْمَعْرُوفِ وَانْهَ عَنِ الْمُنكَرِ وَاصْبِرْ عَلَى مَا أَصَابَكَ إِنَّ ذَلِكَ مِنْ عَزْمِ الْأُمُورِ ﴿لقمان17﴾
اى پسرك من! نماز را برپا دار و به معروف وادار و از منكر بازدار، و بر آسيبى كه [در اين راه] به تو رسد صبر كن. بىترديد اين [صبورى] از كارهاى استوار است [كه ارادهى قوى مىخواهد].
نماز و پاکشدن از آلودگیها و پاکیزه شدن
وَقَرْنَ فِي بُيُوتِكُنَّ وَلَا تَبَرَّجْنَ تَبَرُّجَ الْجَاهِلِيَّةِ الْأُولَى وَأَقِمْنَ الصَّلَاةَ وَآتِينَ الزَّكَاةَ وَأَطِعْنَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيرًا ﴿أحزاب33﴾
و در خانه هايتان بنشينيد، و مانند روزگار جاهليت قديم، با خودنمايى ظاهر نشويد، و نماز به پا داريد و زكات بدهيد، و خدا و رسولش را اطاعت كنيد. جز اين نيست كه خدا مىخواهد آلودگى را از شما اهل بيت بزدايد و شما را كاملا پاكيزه گرداند.
نمازگزاران هشدار پذیرند
وَلَا تَزِرُ وَازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرَى وَإِن تَدْعُ مُثْقَلَةٌ إِلَى حِمْلِهَا لَا يُحْمَلْ مِنْهُ شَيْءٌ وَلَوْ كَانَ ذَا قُرْبَى إِنَّمَا تُنذِرُ الَّذِينَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُم بِالغَيْبِ وَأَقَامُوا الصَّلَاةَ وَمَن تَزَكَّى فَإِنَّمَا يَتَزَكَّى لِنَفْسِهِ وَإِلَى اللَّهِ الْمَصِيرُ ﴿فاطر18﴾
و هيچ گناهكارى، بار [گناه] ديگرى را بر دوش نمىكشد، و اگر [شخص] گرانبارى [ديگرى را] براى حمل بار گناه خود بخواند، چيزى از آن برداشته نمىشود، هر چند خويشاوند باشد. تو تنها كسانى را كه در نهان از پروردگارشان مىترسند و نماز برپا داشتهاند هشدار توانى داد. و هر كس پاكيزگى جويد، تنها براى خود پاكيزگى مىجويد، و فرجام [همه] به سوى خداست.
نماز و عمل به احکام الهی تجارتی زوالناپذیر
إِنَّ الَّذِينَ يَتْلُونَ كِتَابَ اللَّهِ وَأَقَامُوا الصَّلَاةَ وَأَنفَقُوا مِمَّا رَزَقْنَاهُمْ سِرًّا وَعَلَانِيَةً يَرْجُونَ تِجَارَةً لَّن تَبُورَ ﴿فاطر29﴾
به يقين كسانى كه كتاب خدا را تلاوت مىكنند و نماز برپا داشته و از آنچه به ايشان روزى دادهايم در نهان و آشكار انفاق كردهاند، به تجارتى اميد بستهاند كه هرگز زوال نمىپذيرد.
مجرمان از نمازگزاران نیستند
عَنِ الْمُجْرِمِينَ ﴿مدثر41﴾
دربارهى مجرمان.
مَا سَلَكَكُمْ فِي سَقَرَ ﴿مدثر42﴾
[به آنها مىگويند:] چه چيز شما را به "سقر" كشانيد؟
قَالُوا لَمْ نَكُ مِنَ الْمُصَلِّينَ ﴿مدثر43﴾
گويند: ما از نمازگزاران نبوديم.
وای بر کسانی که از نمازگزاران نبودن
وَظَنَّ أَنَّهُ الْفِرَاقُ ﴿قيامة28﴾
و دانست كه آن، هنگامه جدايى [از دنيا] است،
وَالْتَفَّتِ السَّاقُ بِالسَّاقِ ﴿قيامة29﴾
و [محتضر از سختى جان دادن] ساقهايش به هم پيچيد،
إِلَى رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمَسَاقُ ﴿قيامة30﴾
آن روز، روز رانده شدن به سوى پروردگار تو است.
َلَا صَدَّقَ وَلَا صَلَّى ﴿قيامة31﴾
پس نه تصديق كرد و نه نماز گزارد.
وَلَكِن كَذَّبَ وَتَوَلَّى ﴿قيامة32﴾
بلكه تكذيب كرد و روى گردانيد.
ثُمَّ ذَهَبَ إِلَى أَهْلِهِ يَتَمَطَّى ﴿قيامة33﴾
سپس مغرورانه سوى كسانش رفت.
أَوْلَى لَكَ فَأَوْلَى ﴿قيامة34﴾
[با اين اعمال] واى بر تو! پس واى بر تو!
ثُمَّ أَوْلَى لَكَ فَأَوْلَى ﴿قيامة35﴾
باز هم واى بر تو! سپس واى بر تو!
فَوَيْلٌ لِّلْمُصَلِّينَ ﴿ماعون4﴾
پس واى بر نمازگزاران!
الَّذِينَ هُمْ عَن صَلَاتِهِمْ سَاهُونَ ﴿ماعون5﴾
آنان كه از نمازشان غافلند،
الَّذِينَ هُمْ يُرَاؤُونَ ﴿ماعون6﴾
آنها كه خودنمايى مىكنند،
نمازگزاران رستگارانند
قَدْ أَفْلَحَ مَن تَزَكَّى ﴿أعلى14﴾
حقا كه هر كه پاكى جست، رستگار شد.
وَذَكَرَ اسْمَ رَبِّهِ فَصَلَّى ﴿أعلى15﴾
و نام پروردگارش را ذكر كرد و نماز گزارد.
کسانی که از مردم را از نماز بازمیدارند
أَرَأَيْتَ الَّذِي يَنْهَى ﴿علق9﴾
مگر آن را نبينى كه باز مىدارد،
عَبْدًا إِذَا صَلَّى ﴿علق10﴾
وقتى بندهاى نماز كند!
أَرَأَيْتَ إِن كَانَ عَلَى الْهُدَى ﴿علق11﴾
چه پندارى اگر اين بنده بر هدايت باشد،
أَوْ أَمَرَ بِالتَّقْوَى ﴿علق12﴾
يا به پارسايى فرمان دهد [آزارش چه زشت است؟].
أَرَأَيْتَ إِن كَذَّبَ وَتَوَلَّى ﴿علق13﴾
مگر ندانى كه اگر تكذيب كند و روى بگرداند [سزا خواهد ديد].
أَلَمْ يَعْلَمْ بِأَنَّ اللَّهَ يَرَى ﴿علق14﴾
آيا ندانسته است كه يقينا خدا مىبيند!
ضرورت نماز و به جای آوردن سجده
أَزِفَتْ الْآزِفَةُ ﴿نجم57﴾
رستاخيز نزديك است.
لَيْسَ لَهَا مِن دُونِ اللَّهِ كَاشِفَةٌ ﴿نجم58﴾
كسى جز خداوند برطرف كنندهى [عذاب] آن نيست.
أَفَمِنْ هَذَا الْحَدِيثِ تَعْجَبُونَ ﴿نجم59﴾
پس آيا از اين سخن عجب داريد؟
وَتَضْحَكُونَ وَلَا تَبْكُونَ ﴿نجم60﴾
و مىخنديد و [از خوف قيامت] نمىگرييد؟
وَأَنتُمْ سَامِدُونَ ﴿نجم61﴾
و شما [از آن] در غفلت به سر مىبريد؟
َاسْجُدُوا لِلَّهِ وَاعْبُدُوا ﴿نجم62﴾
پس خدا را سجده آريد و پرستش كنيد.
تا فرصت باقیاست برای سجده به خداوند رو کنیم
يَوْمَ يُكْشَفُ عَن سَاقٍ وَيُدْعَوْنَ إِلَى السُّجُودِ فَلَا يَسْتَطِيعُونَ ﴿قلم42﴾
روزى كه كار [بر كافران] سخت و دشوار شود و آنها [به تمسخر] به سجده فرا خوانده شوند ولى نتوانند.
خَاشِعَةً أَبْصَارُهُمْ تَرْهَقُهُمْ ذِلَّةٌ وَقَدْ كَانُوا يُدْعَوْنَ إِلَى السُّجُودِ وَهُمْ سَالِمُونَ ﴿قلم43﴾
ديدگانشان [هراسان] به زير افتد و ذلت و خوارى وجودشان را فرا گيرد، در حالى كه [در دنيا] به وقت تندرستى به سجده دعوت مىشدند [ولى ابا مىكردند].
کاوشگران نور
دریافت فایل صوتی
بازگشت
Share
|
